U-3 ve U-6 işsizlik oranları arasındaki fark nedir?

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS), iki oranı da aylık Hanehalkı Güncel Nüfus Araştırması (Current Population Survey, CPS) verileriyle hesaplar. U-3, işgücüne katılan kişiler arasında kaç kişinin işsiz sayıldığını yanıtlar. U-6 ise yakın zamanda iş aramamış ancak çalışma isteği ve işgücüyle bağı süren bazı kişileri ve tam zamanlı iş istediği hâlde ekonomik nedenlerle yarı zamanlı çalışabilen kişileri de hesaba katar.

BLS'nin U-1'den U-6'ya uzanan serisinde U-3 resmî işsizlik oranıdır; U-4, U-5 ve U-6 kapsamı adım adım genişletir. Sadece paya bakmak yeterli değildir: U-4 ve U-5'te payda da büyür. U-6'da ekonomik nedenlerle yarı zamanlı çalışanlar yalnızca paya eklenir; zaten çalıştıkları için işgücü paydasında yer alırlar. Formüller ve kapsam, [BLS'nin işgücü eksik kullanımı tanımlarında]({source:blsCpsConcepts}) açıklanır.

U-3 = işsizler ÷ sivil işgücü × 100. CPS'de işgücü, çalışanlar ile işsizlerin toplamıdır. Anketin referans haftasında çalışmayan bir kişi, iş için müsaitse ve önceki dört hafta içinde iş bulmaya yönelik somut, etkin adımlar attıysa işsiz sınıfına girer. Geçici olarak işten çıkarılan ve işe geri çağrılmayı bekleyenler için ayrı bir kural bulunur.

CPS'nin temel nüfus evreni, kurumlarda yaşamayan 16 yaş ve üzerindeki sivil nüfustur; ancak bu, U-3'ün paydası değildir. Son dört haftada çalışmamış ve etkin biçimde iş aramamış kişiler işgücünün dışında sayılır; U-3'ün ne payına ne de paydasına girer. Ayrıca işsiz sınıflandırması, kişinin işsizlik sigortasına uygun olup olmadığına veya yardım alıp almadığına bağlı değildir. Bu ayrım [BLS'nin işsizliği nasıl ölçtüğünü anlattığı rehberde]({source:blsGovernmentMeasuresUnemployment}) ve [CPS kavramlarında]({source:blsCpsConcepts}) yer alır.

İşgücüne marjinal bağlı kişiler çalışmıyor ve son dört haftada etkin biçimde iş aramamış olduklarından U-3'te işsiz sayılmaz. Bununla birlikte iş istediklerini ve işe başlayabilecek durumda olduklarını belirtir, son 12 ayda (ya da son işlerinin bitiminden beri, bu süre 12 aydan kısaysa) iş aramış olurlar. Kişinin bu gruba girmesi yalnızca iş arama zamanlamasına değil, istek ve müsaitlik koşullarına da bağlıdır.

İş bulma umudunu yitirenler, marjinal bağlı grubun bir alt kümesidir. Yakın dönemde iş aramamış olma nedenleri iş olanaklarıyla ilgili umutsuzluktur; örneğin uygun iş bulunmadığını veya işverenlerin kendilerini işe almayacağını düşünebilirler. Marjinal bağlı diğer kişiler ise aile sorumlulukları, eğitim veya sağlık gibi başka nedenler belirtir. Dolayısıyla umudunu yitiren herkes marjinal bağlıdır, ama marjinal bağlı herkes bu nedenle aramayı bırakmış değildir. Ayrıntılar [BLS CPS tanımlarında]({source:blsCpsConcepts}) ve [CPS yöntem el kitabında]({source:blsCpsHandbook}) bulunur.

U-4, umudunu yitirmiş çalışanları hem işsiz sayısına hem sivil işgücü paydasına ekler. U-5, yalnızca bu alt grubu değil, umudunu yitirmiş olanlar dâhil tüm marjinal bağlı kişileri hem paya hem paydaya ekler. Bu nedenle U-5, yakın zamanda iş aramama nedeni iş bulma umutsuzluğu olmayan kişileri de içerir.

U-6, U-5'in payını ve paydasını korur; ayrıca ekonomik nedenlerle yarı zamanlı çalışanları paya ekler. Bunlar referans haftasında ekonomik bir nedenle fiilen 1–34 saat çalışan kişilerdir; örnek nedenler çalışma saatlerinin yetersiz olması veya tam zamanlı iş bulunamamasıdır. Genellikle tam zamanlı çalışmak isteyen ve çalışabilecek durumda olan yarı zamanlı çalışanlar bu sınıfa alınır. Yalnızca yarı zamanlı çalışıyor olmak yeterli değildir: neden ve fiilî çalışma saati önemlidir. Kategori tanımları [BLS A-15 tablosunda]({source:blsAlternativeMeasuresTable}) ve [CPS kavramlar sayfasında]({source:blsCpsConcepts}) görülebilir.

 *Görsel açıklaması: U-3–U-6 oranlarının kapsamını gösteren şema; gerçek BLS verisi içermez.*

Örnek bir ekonomide sivil işgücünün 600 kişi olduğunu varsayalım: 576 kişi çalışıyor, 24 kişi işsiz. İşgücüne marjinal bağlı 18 kişi daha var; bunların 7'si iş bulma umudunu yitirmiş. Ayrıca çalışan 12 kişi ekonomik nedenlerle yarı zamanlı çalışıyor. Aşağıdaki sayılar yalnızca öğretici, varsayımsal örnektir; BLS'nin güncel oranları değildir.

Ekonomik nedenlerle yarı zamanlı çalışan 12 kişi, zaten 576 çalışanın içinde olduğundan U-6 paydasına ikinci kez eklenmez. Marjinal bağlı 18 kişi ise başlangıçta işgücü dışında olduğu için U-5 ve U-6'nın hem payını hem paydasını artırır. Örnekte U-6 ile U-3 arasındaki fark 4,7 yüzde puanıdır; bu, umudunu yitirmiş kişilerin sayısı ya da oranı değildir. U-6'nın payına 18 marjinal bağlı kişinin tamamı ve 12 yarı zamanlı çalışan eklenmiştir; paydalar da 600'den 618'e değişmiştir.

U-3, işgücünde bulunan kişiler arasındaki işsizliği izlemek için resmî ve düzenli ölçüdür. U-6 ise işgücüyle bağı sürse de yakın dönemde iş aramamış olanlar ile tam zamanlı çalışmak istediği hâlde ekonomik nedenlerle yarı zamanlı çalışanlar hakkında daha geniş bağlam sağlar. Sorunuz eksik işgücü kullanımıyla ilgiliyse U-6'nın kapsadığı ek gruplar yararlı olabilir.

Daha geniş kapsam, her amaç için daha üstün bir gösterge olduğu anlamına gelmez. U-6 düşük ücreti, güvencesiz çalışma saatlerini, iş memnuniyetsizliğini ya da herkesin yaşadığı ekonomik zorluğu ölçmez. U-3 de bu sorulara yanıt vermek üzere tasarlanmamıştır. Hangi serinin daha “gerçek” olduğuna değil, hangi ölçütün sorduğunuz soruya uyduğuna bakın.

Bazı kişiler iş aramayı bıraktığında U-3'ün paydasından çıkabilir; bu nedenle oran, çalışan sayısındaki değişimi tek başına göstermeyebilir. İşgücüne katılım oranı, işgücünün CPS temel nüfusuna oranıdır: işgücü ÷ kurumlarda yaşamayan 16 yaş ve üzeri sivil nüfus. İstihdam-nüfus oranı ise çalışanlar ÷ aynı nüfus tabanıdır. Bu iki gösterge, U-3'ün paydasından daha geniş bir nüfusa bakar.

Oranları birlikte okumak faydalı bağlam sağlar, ancak değişimin nedenini tek başına açıklamaz. Yaş dağılımı, eğitim, bakım sorumlulukları, emeklilik veya başka etkenler katılımı etkileyebilir. Zaman veya grup karşılaştırması yaparken aynı nüfus tanımını ve dönemi kullandığınızdan emin olun. Payda tanımları [BLS'nin CPS kavramlarında]({source:blsCpsConcepts}) bulunur.

CPS, her kişiyi sayan bir nüfus sayımı değil, örnekleme dayalı bir hanehalkı araştırmasıdır. Tahminlerde örnekleme ve örnekleme dışı hata bulunur; tek aylık küçük bir hareket açık bir eğilim olmayabilir. BLS mevsimsel etkilerden arındırılmış ve arındırılmamış serileri birlikte yayımlar. Karşılaştırmada mevsimsel olarak düzeltilmiş seriyi yine düzeltilmiş seriyle, düzeltilmemiş seriyi de aynı türden seriyle kıyaslayın.

Yeni bilgiler veya yıllık nüfus kontrol güncellemeleri geçmiş tahminleri değiştirebilir. [A-15 tablosunda]({source:blsAlternativeMeasuresTable}) mevsimsel düzeltme sütununu kontrol edin; [CPS yöntem el kitabı]({source:blsCpsHandbook}) araştırmanın nasıl yürütüldüğünü açıklar. Bir oranı okurken önce kapsanan grubu, payı ve paydayı, mevsimsel düzeltme durumunu ve veri sürümünü kontrol edin. Bu makaledeki varsayımsal hesapları güncel piyasa koşulları gibi yorumlamayın.

İlişkili makroekonomik göstergeler için nominal ve reel GSYH karşılaştırmasına (fiyat ile üretim hacmini ayırır), CPI, PCE ve GSYH deflatörü karşılaştırmasına (fiyat endekslerinin kapsamını açıklar) ve Fed, CPI ve istihdam raporları çevresindeki opsiyon riskine bakabilirsiniz. Sonuncusu, işsizlik sınıflandırmasından değil, açıklama günlerindeki piyasa riskinden söz eder.