Nominal GSYH ile Reel GSYH Arasındaki Fark Nedir?

İki gösterge aynı ekonomiyi anlatır, ancak farklı sorulara yanıt verir. Nominal GSYH, ilgili dönemin üretiminin o dönemdeki dolar değeri hakkında bilgi verir. Reel GSYH ise BEA'nın ulusal hesapları içinde fiyat değişimlerini hesaba katarak dönemler arasında ne kadar mal ve hizmet üretildiğini karşılaştırmaya yardımcı olur.

“Ekonomik faaliyet bu dönemde kaç dolar büyüklüğündeydi?” ya da “tüketim harcamaları cari GSYH'nin ne kadarını oluşturdu?” diye soruyorsanız cari dolar ölçüleri uygundur. Soru, üretim hacminin geçen çeyreğe veya yıla göre artıp artmadığıysa genellikle reel GSYH'nin değişim oranına bakılır. Nominal toplamın artması tek başına üretim miktarının da arttığını göstermez.

BEA, GSYH'yi ABD'de üretilen nihai mal ve hizmetlerin değeri olarak tanımlar. Harcama yaklaşımında hanehalkı tüketimi (C), yatırım (I), mal ve hizmetlere yönelik kamu harcamaları (G) ve ihracat (X) toplanır; ithalat (M) çıkarılır: GSYH = C + I + G + X − M. Kapsam ve kullanım hakkında BEA'nın GSYH öğrenme merkezi bilgi verir.

M'nin çıkarılması, ithal bir ürünü satın almanın üretimi azalttığı anlamına gelmez. Hanehalkı tüketimi, yatırım veya kamu harcaması ithal bir ürünü içerebilir; M kalemi, ABD dışında üretilen bu ürünü yurt içi üretim toplamından ayırır. İhracat ise alıcısı başka ülkede olsa da ABD'de üretildiği için yurt içi üretime dahildir. GSYH, yalnızca ABD vatandaşlarının kazancını değil, ülke sınırları içinde gerçekleşen üretimi ölçer.

Nominal GSYH ya da cari dolar cinsinden GSYH, her işlemi gerçekleştiği dönemin piyasa fiyatlarıyla değerlendirir. BEA, bu tür ölçüleri cari dolar tahminleri olarak adlandırır. Bu yüzden nominal toplam değiştiğinde fiyatlar, üretilen miktar veya her ikisi birden değişmiş olabilir.

Bu ölçü, belirli bir dönemde ekonomik faaliyetin parasal büyüklüğünü görmek, o dönemin üretim ve harcama tutarlarını karşılaştırmak ve cari bileşen paylarını hesaplamak için kullanışlıdır. BEA, cari dolar ölçülerinin büyüklük ve bileşimi karşılaştırmak için nasıl kullanılacağını cari dolar göstergelerinin kullanımı başlıklı açıklamasında anlatır. Üretimin kaç dolar ettiğini ya da tüketimin o dönemdeki GSYH'nin ne kadarına karşılık geldiğini öğrenmek istiyorsanız nominal ölçü sorunuza karşılık gelir.

Yazısız görsel, fiyat değiştiğinde aynı miktardaki üretimin parasal değerinin nasıl farklılaşabileceğini gösterir; görsel yalnızca kavramsal bir örnektir, BEA verisi veya GSYH tahmini değildir.

Reel GSYH, nihai üretimin fiyat etkilerinden arındırılmış hacmine ilişkin bir tahmindir. Mal ve hizmet miktarı aynı kalırken fiyatlar yükselirse cari fiyatlarla ölçülen toplam artabilir; üretim hacmi ise değişmemiş olabilir. Bu nedenle üretim ve harcamaların zaman içindeki değişimini incelemek için BEA reel ölçülerin ve zincir tipi endekslerin kullanılmasını önerir.

“Enflasyondan arındırılmış” ifadesi, BEA'nın her dönemi sonsuza dek aynı sabit mal sepetiyle hesapladığı anlamına gelmez. Reel GSYH, ulusal hesaplar yöntemleri içindeki bir hacim tahminidir. Büyümeyi okurken zincir tipi miktar endeksinin yüzde değişimini izleyebilir; zincirlenmiş dolar değerlerini de aynı hareketi farklı bir ölçekte görmek için kullanabilirsiniz. Yuvarlamadan kaynaklanan küçük farklar olabilir.

BEA, birbirini izleyen dönemlerdeki değişimleri birbirine bağlayarak zincir tipi miktar ve fiyat endeksleri oluşturur. Ulusal hesaplarda yıllık değişimler, birbirine komşu iki yılın ağırlıklarını kullanan Fisher formülüyle hesaplanır. Böylece yöntem tek ve değişmeyen bir sepete dayanmaz; üretim ve harcama bileşimi zamanla değişebilir. BEA'nın zincir tipi endeksler tanımı bu yaklaşımı açıklar.

Zincirlenmiş dolar tahminleri miktar endeksini seçilmiş bir referans yılın dolarlarıyla ifade eder. Bu tahminlerin yüzde değişimleri karşılık gelen miktar endekslerinin değişimleriyle aynıdır; ancak bileşen düzeyleri referans yıl dışındaki dönemlerde genellikle toplamı vermez. Bu nedenle bileşenlerin zincirlenmiş dolar düzeylerini toplayarak cari pay veya büyümeye katkı hesaplamayın. Paylar için cari dolarları, katkılar için BEA'nın büyümeye katkı tablolarını kullanın. Ayrıntı için zincirlenmiş dolar tahminleri açıklamasına bakın.

BEA reel tahminlerin referans yılını güncellediğinde dolar cinsinden seviyeler değişebilir ve yeni referans yılın yakınında toplama daha yakın hale gelir. Ancak zincir tipi miktar endekslerinden hesaplanan yüzde değişimler referans yıl değişikliğinden etkilenmez. BEA bunun nedenini reel tahminlerin yeniden baz alınması başlıklı açıklamada verir.

Önce her yılın kendi fiyatlarıyla nominal toplamları karşılaştıralım: A yılında 10 somun × $5 = $50; B yılında yine 10 somun × $6 = $60, yani A yılına göre %20 fazla; C yılında 11 somun × $6 = $66, A yılına göre %32 fazla ve fiziksel miktar %10 artmış olur.

Ardından üretim hacmini ayrı olarak, sabit bir baz fiyatla karşılaştıralım: A yılının $5 fiyatını her yılın miktarına uygularsak A, B ve C yıllarının değerleri sırasıyla $50, $50 ve $55 olur. A yılına göre hacim değişimi A yılında %0 (karşılaştırma temeli), B yılında %0 ve C yılında %10'dur. Bu sabit baz fiyatlı örnek, varsayımsal bir sınıf içi hesaplamadır; BEA'nın fiilî zincir tipi endeks hesabı, gerçek bir döneme ait veri, tahmin veya fiilî GSYH ölçümü değildir. Resmî GSYH birçok mal ve hizmet kategorisini birleştirir; tek ve sabit bir fiyatla hesaplanmaz.

BEA, karşılaştırmayı kolaylaştırmak için çeyreklik değişimleri sık sık mevsim etkilerinden arındırılmış yıllık oran olarak yayımlar. Bu oran, çeyrekteki hız dört çeyrek boyunca tekrarlansaydı ortaya çıkacak yıllık değişimi gösterir. Bir çeyrekte gerçekleşen artış %0,5 ise hesaplama şöyledir: ((1 + 0,005)^4 − 1) × 100 ≈ %2,02. Formülün açıklaması BEA'nın çeyreklik değişimleri neden yıllık oranla yayımladığı sayfasında yer alır.

Dolayısıyla yaklaşık %2,02, tek bir çeyrekte üretimin %2 arttığı anlamına gelmez. Bu, mevcut çeyreklik hızın tekrarlandığını varsayan yıllıklaştırılmış bir karşılaştırma oranıdır; tahmin değildir. Sonraki çeyreklerde hız farklı olabilir. Verileri karşılaştırırken mevsim etkilerinden arındırma durumunu ve oranın çeyreklik mi yıllık mı olduğunu kontrol edin.

Reel GSYH, tek bir hanenin satın alma gücünü, refahını veya gelirin kimler arasında nasıl dağıldığını ölçmez. Kişi başına reel GSYH, üretimi nüfusa böler; yine de gelirin dağılımını, ücretsiz emeği ve boş zamanı, çevresel maliyetleri ya da farklı hanelerin karşılaştığı fiyatları göstermez. Bu gösterge üretim hacmi hakkındadır; yaşam kalitesinin kapsamlı bir puanı değildir.

Tüketici sepetinin fiyatı için tüketici kapsamındaki bir endeks gerekir: CPI kentli tüketicilerin ödediği fiyatlara, PCE ise BEA'nın kişisel tüketim harcamaları tanımına odaklanır. Bunlar ülke içindeki üretim hacmi sorusundan farklıdır. CPI, PCE ve GSYH deflatörünün kapsamlarını CPI, PCE ve GSYH deflatörü rehberinde; enflasyon sonrası getiriyi ise nominal ve reel getiri yazısında karşılaştırabilirsiniz.

GSYH tahminleri birkaç aşamada yayımlanır. Ön tahmin (advance estimate), çeyrek sona erdikten yaklaşık bir ay sonra eldeki bilgilerle hazırlanır; ikinci ve üçüncü tahminler daha fazla kaynak verisini içerdiğinden daha önce yayımlanan sonuçları değiştirebilir. BEA, sürümler arasındaki farkları ve geçmiş değişiklikleri GSYH revizyon bilgileri sayfasında sunar.

Bir sonuca varmadan önce üç noktayı kontrol edin: değer mi hacim mi inceleniyor; aynı dönem ve mevsimsel düzenleme biçimi mi karşılaştırılıyor; rakamlar aynı veri sürümünden mi geliyor? Geçmiş dönemleri karşılaştırırken aynı tarihte indirilen veya aynı sürüme ait verileri kullanın; revizyonlar eski dönemlerin değerlerini değiştirebilir. Büyüme için reel GSYH'nin ya da zincir tipi miktar endeksinin değişim oranına, dolar büyüklüğü ve cari paylar için cari dolar ölçülerine bakın.