SOXX, SMH ve XSD: Yarı iletken ETF pozisyonları ve sepet örtüşmesi

SOXX, serbest dolaşıma göre düzeltilmiş piyasa değerini ve ağırlık sınırlarını kullanan NYSE Semiconductor Index’i izler. SMH, ABD borsalarında işlem gören büyük ve likit yarı iletken şirketleri seçen MVIS US Listed Semiconductor 25 Index’i takip eder; en büyük uygun şirketlere daha yüksek ağırlık verir. XSD, S&P Semiconductor Select Industry Index üzerinden geniş ABD piyasasının yarı iletken alt sektörünü seçer ve likidite sınırları içinde değiştirilmiş eşit ağırlığa döner.

Bu kurallar ilk on ağırlığında görünür: SMH en yoğun, SOXX ortada, XSD ise ilk on dışındaki şirketlere daha fazla pay ayırır. Daha çok pozisyon veya düşük ilk on toplamı, ortak sektör riskini ortadan kaldırmaz. Yarı iletken talebi, sermaye harcamaları, stok döngüsü ve şirket haberleri üç fonu da etkileyebilir.

Bu karşılaştırma sepetlerin kuruluşunu ve açıklanan menkul kıymetlerin nerede kesiştiğini açıklar; yakın dönem getirilerine göre fon önermez. Aşağıdaki portföyler tek tarih, 24 Eylül 2026, üzerinden karşılaştırılır. Fiyat, endeks üyeliği ve işlemler değiştiğinden, uygulamadan önce ihraççıların güncel dosyalarını okuyun.

SOXX’un NYSE Semiconductor Index’i, uygun ABD kotasyonları arasından menkul kıymet düzeyinde serbest dolaşım piyasa değerine göre 30 menkul kıymet seçer. Yarı iletken faaliyetinde bulunmak tek başına üyelik sağlamaz; büyüklük sırası ve uygunluk koşulları da önemlidir. iShares SOXX sayfası, güncel ek bilgi belgesi ve Eylül 2026 endeks eki.

SMH’nin MVIS US Listed Semiconductor 25 Index’i, ABD borsalarında listelenen büyük ve likit 25 yarı iletken şirketine odaklanır. Yeni üyelerin gelirinin genellikle en az %50’si yarı iletken üretimi veya ekipmanından gelmelidir; mevcut üyeler için kalma eşiği %25 olabilir. ABD kotasyonu, ABD’de kurulmuş şirket şartı değildir: TSMC, ASML ve SK Hynix gibi yabancı ihraççıların ABD’de listelenen kıymetleri bulunabilir. Kaynaklar: VanEck SMH ve MarketVector rehberi.

XSD, S&P Total Market Index içindeki yarı iletken alt sektöründen seçim yapar; yatırım yapılabilirlik ve likidite koşulları uygular. Evren yalnızca büyük şirketlerle sınırlı olmadığından SOXX veya SMH’de bulunmayan küçük ve orta ölçekli hisseler de girebilir. State Street XSD ve S&P Select Industry yöntemi seçim ve ağırlık sürecini açıklar. Benzer sektör adı, aynı menkul kıymet sınıflandırması demek değildir.

31 Temmuz 2026 tarihli ve 2 Eylül ekiyle güncellenen mevcut iShares SAI, NYSE Semiconductor Index’in planlı ağırlıklandırmasında genel sınırları belirtir: her bileşen için %8, başlangıçtaki en büyük beş dışında kalan pozisyonlar için %4 ve ADR’ler için toplam %10. Bunlar planlı endeks ağırlıklarına ilişkin sınırlardır; günlük fon pozisyonlarının sürekli tavanı değildir. 24 Eylül dosyasında INTC %10.20, AMD %9.58 ve MU %8.08’dir. Fon dosyası endeksin yeniden belirlenen ağırlıklarını, fonun uygulama zamanlamasını veya günlük ağırlıkların nedenini göstermez; yalnızca bu değerlerle kural ihlali sonucuna varılamaz. iShares SAI ve 2 Eylül eki.

Ek ayrıca yıllık yeniden oluşturmanın eylülün üçüncü cuma gününden sonra, ağustos sonu verileriyle yapılacağını ve sıralamada ilk 15'e giren uygun yeni kotasyonlar için Fast Entry yolunu tanımlar. Geçici %4 bireysel ve toplam ADR %10 sınırları yalnızca uygun Fast Entry eklemelerine, sonraki yeniden oluşturma veya dengelemeye kadar ve zamanlama istisnalarıyla uygulanır. Bu ek Fast Entry sınırları genel planlı ağırlık kurallarının yerine geçmez ve 24 Eylül'de gözlenen ağırlıkları tek başına açıklamaz.

SMH, değiştirilmiş serbest dolaşım piyasa değeri yöntemini kullanır. Large-Weights grubu toplam %50 ağırlık alır; bu grupta tek şirket %5–20 aralığındadır. Small-Weights grubunda tek şirket tavanı %4.5’tir. Nitelikli yarı iletken faaliyetinden gelen geliri %50’nin altında kalan şirketlerin toplamı %20 ile sınırlıdır. Bir şirketin her zaman tavanda olması garanti edilmez; uygunluk, piyasa değeri, serbest dolaşım ve yeniden dağıtım sonucu belirler.

XSD, üç aylık endeks dengelemesinde eşit ağırlıklardan başlar; ardından likidite ve serbest dolaşım piyasa değerine göre ayarlama yapar. Hisse başına temel üst sınır %4.5’tir; her bileşenin azami ağırlığı şu üç değerin en küçüğüdür: %4.5, 3 × üç aylık medyan günlük işlem değeri (MDVT) ÷ teorik portföy değeri (TPV) ve %4.5 × bileşenin serbest dolaşım düzeltilmiş piyasa değeri (FMC) ÷ TPV. Tüm bileşenler sınırlandırıldığı hâlde ağırlık toplamı %100’ün altında kalırsa kısıtlar sırayla gevşetilir: likidite çarpanı 0.1’lik adımlarla, hisse başı sınır 0.1 yüzde puanlık adımlarla değiştirilir ve ardından TPV 0.1 milyar ABD doları azaltılır. Uygun bir çözüm bulunana kadar işlem yinelenir; bu süreçte tek hisse sınırı en çok %4.8’e çıkabilir. Sepet likiditesi kısıtları olmadan eşit ağırlıklandırma yapan, tam 22 bileşenli endekslere yönelik ayrı S&P istisnası burada geçerli değildir: XSD endeksinde 24 Eylül 2026’da 47 bileşen vardı. Mart, haziran, eylül ve aralık aylarının sondan üçüncü iş gününde ayrıca kontrol yapılır: endeks ağırlığı %4.8’in üzerindeki bileşenlerin toplamı %50’yi aşarsa ağırlıklar o çeyreğin referans verileriyle önceden hesaplanan değerlere döner. Güncellenen yöntem S&P tarafından 15 Mart 2024’te duyuruldu ve 24 Haziran 2024’te piyasa açılmadan önce uygulandı; bkz. S&P metodolojisi ve uygulama duyurusu. Bunlar endeks kurallarıdır; XSD fonunun gerçek pozisyonlarının eşit kalacağını veya dengeleme aralarında değişmeyeceğini garanti etmez. Fiyatlar, nakit ve fon uygulaması günlük ağırlıkları değiştirebilir.

Böylece SOXX piyasa değeri sepetini sınırlar, SMH büyük üyelerine daha çok yer verir, XSD daha küçük üyelerin etkisini artırır. Endeksin yeniden ağırlıklandırma kuralıyla belirli bir günün gerçek fon ağırlığını ayırmak gerekir.

Üç ihraççı görüntüsü aynı tarihlidir. Hücreler şirketi, açıklanan kodu ve net varlıklardaki ağırlığı gösterir. İlk on toplamı, iki ondalığa yuvarlanmış görüntülenen değerlerin toplamıdır.

Kaynaklar SOXX resmi CSV, VanEck SMH tablosu ve XSD günlük pozisyon dosyası. XSD o gün 48 fon pozisyonu ve 47 endeks bileşeni açıklamıştır. Nakit ve uygulama satırları ilave faaliyet şirketleri sayılmaz. SMH’nin toplam pozisyon alanı da kendi tanımıyla okunmalı; indirilen dosyanın her satırı şirket hissesi kabul edilmemelidir.

Görüntülenen toplamlar SMH için %67.62, SOXX için %61.73, XSD için %27.14’tür. En büyük tek pozisyon da farklıdır: SMH’de NVDA %19.28, SOXX’ta INTC %10.20, XSD’de AMD %2.80. Aynı sektör hedeflense de bir şirketin haberlerine duyarlılık bu nedenle farklılaşabilir.

Bu ölçü tek başına oynaklığı, zararı, değerlemeyi veya güvenliği göstermez. XSD’nin daha fazla yarı iletken şirketine dağılımı sektör çapındaki gerilemeye maruziyeti ortadan kaldırmaz. Tersine, daha yüksek ilk on toplamı fonun her dönemde daha fazla hareket edeceğini kanıtlamaz.

Pozisyon sayısı da ağırlıklarla birlikte okunmalıdır. Onlarca şirketin bazıları çok küçük pay taşıyabilir. “48 pozisyon” her birinin eşit önemini ifade etmez. Endeks bileşen sayısı, fon pozisyon sayısı, nakit ve dosya satır sayısı birbirinin yerine geçmez; ağırlık dağılımı ve şirketlerin faaliyet rolleri daha açıklayıcıdır.

Ortak kıymetler, 24 Eylül açıklamalarında işlem kodu tamamen aynı olan menkul kıymetlerdir. Sağdaki sütunlar bu kodların her fondaki ağırlıklarını toplar. Nakit, türev ve şirket dışı satırlar hariçtir. Ölçü, ortak açıklanan sepet payıdır; getiri korelasyonu veya gelecekte birlikte hareket etme tahmini değildir.

SMH’nin NVDA ağırlığı daha yüksek olsa da SOXX ve SMH varlıklarının çoğunu aynı kodlu kıymetlerde tutuyordu. XSD’nin diğer ikisiyle ortak olan kendi portföy payı daha düşüktü; eşit ağırlık tasarımının küçük şirketlere verdiği daha yüksek pay bunda rol oynar. Farklı kodlar ekonomik ilişkiyi de gizleyebilir: SOXX, SK Hynix kıymetini SKHY, SMH ise SKHYV olarak açıklar. Tam kod yöntemi bunları ayrı sayar; ADR, yerel kotasyon veya farklı hisse sınıflarını tek ihraççı maruziyetinde birleştirmez.

İkinci bir ölçü, her ortak kodun iki fondaki ağırlığının küçüğünü toplayan Σ min(w_A, w_B) hesabıdır. Simetrik sonuçlar SOXX/SMH %66.70, SOXX/XSD %37.02, SMH/XSD %27.07 olur. Bu, tablodaki her fona ayrı hesaplanan ortak küme paylarından farklıdır; SKHY ile SKHYV’yi birleştirmez ve korelasyon ölçmez. Örtüşme hesaplarında kaynak hassasiyetindeki ağırlıklar önce toplanır, sonra yuvarlanır; ilk on tablosu görüntülenen değerleri toplar. QQQ dosyasında ASML, ASML kodu ve DRNY menkul kıymet türüyle yer alır; bu özkaynak depo sertifikasını hisse pozisyonu sayıp tam kod eşleşmesine dahil ediyoruz.

QQQ, Nasdaq’ta listelenen büyük finans dışı şirketlerden oluşan ve birden fazla sektöre yayılan Nasdaq-100’ü izler. XLK, S&P 500 içindeki bilgi teknolojilerini kapsar. Bunlar yarı iletken fonlarından daha geniştir; yine de büyük yarı iletken kıymetleri zaten içerebilir. Aşağıdaki eşleşmeler aynı 24 Eylül 2026 tarihine dayanır.

XLK’nin 24 Eylül 2026 tarihli sektör dağılımında yarı iletken ve ekipman %45.83’tür. Yazılım, donanım ve diğer bilgi teknolojileri de bulunduğu için saf yarı iletken fonu değildir. QQQ, bilgi teknolojileri dışındaki sektörleri de kapsar. Bu nedenle sektör adını taşımayan bir fon da önemli yarı iletken ağırlığı barındırabilir. Kaynaklar: QQQ bilgisi, QQQ pozisyonları, Nasdaq-100 yöntemi, XLK günlük pozisyon dosyası.

NVIDIA ve AMD işlemci tasarlar; TSMC müşterileri için çip üretir; Micron ve SK Hynix bellek üretir. ASML, Applied Materials, Lam Research ve KLA üretim ve denetim ekipmanı; Cadence ile Synopsys elektronik tasarım yazılımı sağlar. Bu basitleştirilmiş bir haritadır: şirketler birden fazla alanda çalışabilir ve endeksler kendi uygunluk sınıflarını kullanır.

Gelirlerin sürücüleri bu yüzden aynı değildir. Tasarım şirketleri ürün talebi ve müşteri kabulüne; dökümhaneler ve bellek üreticileri kapasite yatırımı, kullanım oranı ve arz-talep döngüsüne; ekipman şirketleri müşterilerin sermaye harcaması ve kurulum planlarına duyarlıdır. Tek sepette bulunmaları iş modellerini eşitlemez. Pozisyon tablosu şirket mali tablolarının analizinin yerine geçmez.

ABD’de listelenen yabancı kıymetler, ihraççının faaliyet, döviz, saklama, yönetim ve jeopolitik risklerini taşır. ABD ADR kotasyonu uluslararası faaliyeti yerel ABD faaliyetine dönüştürmez. İşlem yeri, şirketin kuruluş yeri, üretim merkezleri ve müşterilerin bulunduğu pazarlar farklı kavramlardır.

İhraççıların yıllık oranları SOXX %0.33, SMH %0.35, XSD %0.35’tir. Bir yıl boyunca değişmeyen US$10,000 varsayımıyla:

• SOXX: US$10,000 × 0.0033 = US$33
• SMH: US$10,000 × 0.0035 = US$35
• XSD: US$10,000 × 0.0035 = US$35

Statik örnekte SMH ve XSD, SOXX’tan yılda US$2 daha pahalıdır. Bu fatura veya getiri karşılaştırması değildir: gerçek giderler değişen varlıklara işler; aracı kurum ücretleri, alış-satış farkı, vergi, piyasa etkisi ve izleme farkı hariçtir. Daha düşük ücret daha uygun sepeti garanti etmez. Koşullar değişebileceğinden SOXX, SMH ve XSD güncel belgelerini okuyun.

Bir kıymetin A ve B fonlarındaki ağırlıkları w_A ve w_B, yatırım tutarları a ve b ise bu bölümdeki birleşik ağırlık (a × w_A + b × w_B) ÷ (a + b) olur. Yüzdeleri ondalık oran olarak girin. Bu, yatırım tutarı aritmetiğidir; istatistiksel çeşitlendirme ölçüsü değildir.

Örneğin SMH ve QQQ’ya ayrı ayrı US$5,000 yatırıldığını ve 24 Eylül verilerinin kullanıldığını varsayın. Ortak kodlar SMH’nin %84.83’ünü, QQQ’nun %33.83’ünü oluşturuyordu. Ortak kıymetlere ayrılan tutar US$5,000 × 0.8483 + US$5,000 × 0.3383 = US$5,933, yani US$10,000’ın %59.33’üdür. Aynı tarih ve değişmeyen yatırımlar varsayılır; güncel hesap raporu değildir.

US$5,933, hesabın %59.33’ünün zorunlu olarak birlikte yükseleceği veya düşeceği anlamına gelmez. Yalnızca iki fonun ortak kodlarına atanan parayı toplar. Fiyatlar ayrı hareket edebilir, ağırlıklar değişir, farklı kotasyonlar ayrı kalır. Gerçek tutar için güncel ağırlıkları, gerçek pozisyonları ve diğer fonlarla doğrudan hisseleri de eklemek gerekir.

Üç ETF de teknoloji değişimi, ürün döngüsü, yüksek sabit yatırım, müşteri yoğunlaşması, ticaret kısıtları ve arz-talep dalgalanmalarına açık tek bir sektöre odaklanır. Güçlü çip talebi fiyat baskısı veya uygulama sorunlarını dışlamaz; endeks kuralları işletme riskini kaldırmaz.

24 Eylül verileri canlı ağırlıklar değildir. Fon ve endeks sayfalarının güncelleme sıklığı farklı olabilir; muhasebede nakit ve türev satırları bulunabilir. Bu analiz tarihsel korelasyon, oynaklık, değerleme, azami düşüş, vergi sonucu veya beklenen getiri hesaplamaz; kişisel hesap için uygun fonu da belirlemez.

Geniş teknoloji karşılaştırması için XLK, VGT ve FTEC, Nasdaq-100 ile S&P 500 kesişimi için QQQ ve VOO yazılarına bakın. Önce kuralları, ardından aynı tarihli pozisyonları ve ortak şirketlere ayrılan hesap payını inceleyip portföyün geri kalanıyla birlikte değerlendirin.