NAIRU i naturalna stopa bezrobocia: jak czytać szacunki

Amerykański główny wskaźnik bezrobocia U-3 jest obliczany na podstawie Current Population Survey: liczbę osób sklasyfikowanych jako bezrobotne dzieli się przez liczbę osób aktywnych zawodowo. To wskaźnik oparty na badaniu i opublikowanych regułach klasyfikacji. NAIRU wyprowadza się natomiast z danych oraz modelu gospodarczego. NAIRU i stopa naturalna są szerszymi pojęciami modelowymi, które można szacować dla różnych krajów. Ankieta nie pyta respondentów, czy należą do NAIRU.

Obie wartości mogą być podane w procentach, ale nie są tym samym rodzajem pomiaru. U-3 opisuje stopę ustaloną według definicji statystycznej; NAIRU to modelowy punkt odniesienia, przydatny przy analizie inflacji. Przykłady w tym przewodniku wykorzystują amerykańskie U-3. Porównując kraje, trzeba najpierw sprawdzić, jak każdy z nich definiuje i mierzy bezrobocie.

NAIRU oznacza stopę bezrobocia, która nie przyspiesza inflacji. W uproszczonym modelu luka między bezrobociem a tym poziomem może być jednym z czynników opisujących presję cenową i płacową, obok oczekiwań inflacyjnych i pozostałych warunków. Sama NAIRU nie wyznacza automatycznie przyszłej zmiany cen.

Określenie „naturalna stopa bezrobocia” podkreśla cechy i tarcia rynku pracy, które mogą występować niezależnie od wahań łącznego popytu. Frederic Mishkin, były członek Rady Gubernatorów Rezerwy Federalnej, zauważa, że terminy te bywają stosowane zamiennie, ale istnieje między nimi subtelna różnica. Stopa naturalna to poziom, przy którym inflacja dąży do długookresowych oczekiwań; pierwotna definicja NAIRU wskazuje poziom, przy którym inflacja nie ma tendencji do wzrostu ani spadku. W zależności od rodzaju szoków te dwa poziomy mogą się różnić. {source:frbMishkinPotentialOutput2007}

W prezentacji z 2023 roku amerykańskie Congressional Budget Office (CBO) definiuje „stopę bezrobocia niecyklicznego” jako bezrobocie wynikające ze wszystkich przyczyn poza wahaniami łącznego popytu. Ta definicja operacyjna i opisana metoda należą do ram analitycznych CBO. Inne instytucje mogą szacować NAIRU lub stopę strukturalną dla innych horyzontów i celów. Sprawdź definicję źródła, zamiast zakładać, że podobne nazwy oznaczają tę samą serię. {source:cboNoncyclicalRate2023}

Poszukiwanie pracy zajmuje czas także wtedy, gdy gospodarka nie znajduje się w recesji. Ktoś może odejść z pracy, by znaleźć lepiej dopasowane stanowisko; absolwent może szukać pierwszej posady; osoba z kurczącej się branży może potrzebować nowych umiejętności albo przeprowadzki. Firmy tworzą i likwidują miejsca pracy, a odpowiedni kandydat nie zawsze od razu trafia na właściwą ofertę.

Dokument roboczy CBO z 2007 roku wskazuje, że na stopę naturalną wpływają między innymi tworzenie i likwidowanie miejsc pracy, rotacja pracowników oraz tempo dopasowywania bezrobotnych do wakatów. Znaczenie mają też cechy pracowników i stanowisk oraz sprawność procesu dopasowania. Zmiany struktury wiekowej siły roboczej lub struktury branż mogą przesuwać szacowany poziom odniesienia nawet przy podobnej koniunkturze. {source:cboNaturalRate2007}

„Niecykliczne” nie oznacza, że można z pewnością przypisać każdemu bezrobotnemu konkretną przyczynę, ani że bezrobocie strukturalne nigdy się nie zmienia. Słaby popyt może wydłużyć poszukiwanie pracy i pogłębić niedopasowanie umiejętności lub lokalizacji do ofert. Te kategorie służą do analizy rynku pracy jako całości, a nie do przypinania trwałych etykiet pojedynczym osobom.

Jedno podejście wykorzystuje zależność między inflacją a bezrobociem, na przykład krzywą Phillipsa z uwzględnieniem oczekiwań i czynników podażowych. Model szacuje stopę bezrobocia powiązaną z inflacją, która nie przyspiesza. Wynik zależy od wybranego okresu, sposobu pomiaru oczekiwań i ujęcia szoków, takich jak zmiany cen energii. Historyczna relacja może się też zmienić wraz ze strukturą gospodarki.

W prezentacji z 2023 roku CBO opisało szacunek oparty na stopach odniesienia dla 516 grup demograficznych, ważonych ich udziałem w sile roboczej. Ta sama prezentacja omawiała alternatywną metodę, która wykorzystuje okresy stabilnych cen do oddzielenia nieobserwowanego trendu dla grup od składnika cyklicznego; wówczas metoda była nadal oceniana. To opis metody i stanu prac CBO z tamtego okresu, a nie ostateczna nowa miara ani uniwersalny wzór. {source:cboNoncyclicalRate2023}

Różne dane, założenia, horyzonty i cele modeli mogą prowadzić do odmiennych wyników bez oczywistego błędu rachunkowego. Większa liczba miejsc po przecinku opisuje sposób prezentacji liczby, a niekoniecznie dokładność wiedzy o gospodarce.

W tym przewodniku luka bezrobocia ma następującą definicję:

Luka bezrobocia = obserwowana stopa bezrobocia − szacowana stopa odniesienia

Wynik dodatni oznacza, że obserwowana stopa jest wyższa od wybranego poziomu odniesienia. Wynik ujemny oznacza, że jest niższa. Niektóre opracowania odejmują w odwrotnej kolejności, dlatego przed interpretacją znaku sprawdź wzór. Różnicę dwóch stóp wyrażonych w procentach podajemy w punktach procentowych.

Załóżmy, że hipotetyczna stopa U-3 wynosi 4,6%. Przy szacowanej stopie odniesienia 4,2% luka wynosi 4,6% − 4,2% = +0,4 punktu procentowego. Jeśli inny model szacuje poziom odniesienia na 5,0%, luka wynosi 4,6% − 5,0% = −0,4 punktu procentowego. Obserwowana stopa bezrobocia jest taka sama; zmieniła się wartość odniesienia, więc zmienił się też znak luki.

Wartości 4,2% i 5,0% są wymyślone wyłącznie po to, by pokazać rachunek; nie są aktualnymi szacunkami dla Stanów Zjednoczonych. Dodatnia luka sama w sobie nie zapowiada spadku inflacji, a ujemna nie dowodzi, że inflacja przyspieszy. Żaden z tych szacunków nie jest samodzielną prognozą inflacji.

NAIRU to wniosek wyciągany z danych o rynku pracy i inflacji, a nie dokładnie obserwowana liczba. Mishkin podkreśla, że niepewność statystyczna szacunków NAIRU jest duża, a sam wskaźnik daje ograniczoną informację w czasie rzeczywistym o presji inflacyjnej. Znaczenie mają przyjęte oczekiwania, szoki podażowe i założenia dotyczące zmian strukturalnych. {source:frbMishkinPotentialOutput2007}

Jerome Powell porównywał oceny naturalnej stopy bezrobocia dostępne decydentom w danym momencie z późniejszymi szacunkami wykorzystującymi nowe dane. Oceny mogą mocno się zmienić, gdy pojawią się dodatkowe informacje. Najnowsza zrewidowana seria nie musi więc odzwierciedlać tego, co decydenci mogli wiedzieć w chwili podejmowania decyzji. {source:fedPowellMonetaryPolicyChangingEconomy2018}

Nowe obserwacje lub inna wersja danych dostępnych dla danego momentu mogą zmienić historyczne szacunki. Wybór modelu lub definicji, a także parametrów i horyzontu, może zmienić poziom odniesienia oraz obliczoną lukę. Dlatego dzisiejszy wykres może pokazywać inną ocenę niż ta, którą decydenci dysponowali w chwili podejmowania decyzji.

Słowo „naturalna” może sugerować poziom nieunikniony lub społecznie pożądany. Nie o to chodzi. Pełne zatrudnienie nie oznacza zerowego bezrobocia ani nie jest równoznaczne z pojedynczym szacunkiem NAIRU czy uniwersalnym odsetkiem. NAIRU to szacunek dotyczący określonej gospodarki, okresu i metody, a nie powszechny cel polityki.

Oceniając rynek pracy, zestaw lukę z zatrudnieniem, aktywnością zawodową, godzinami pracy, płacami, wakatami i czasem poszukiwania pracy. Powell wyjaśniał, że decydenci obserwują szeroki zestaw wskaźników, ponieważ szacunki stopy naturalnej są niepewne. Jeśli inflacja lub płace zachowują się inaczej, niż sugeruje luka, warto sprawdzić możliwy błąd szacunku albo wpływ szoku. {source:fedPowellMonetaryPolicyChangingEconomy2018}

Gdy raport podaje NAIRU lub stopę niecykliczną, zapisz, kto ją oszacował, jak ją zdefiniował i jakiego horyzontu dotyczy. Sprawdź, czy obserwowana stopa to U-3 czy inny wskaźnik oraz czy luka oznacza wartość obserwowaną minus odniesienie, czy odwrotnie. Poszukaj zakresu niepewności, daty publikacji i wcześniejszych rewizji. Na koniec porównaj wniosek z innymi danymi o pracy i cenach.

Przewodnik po krzywej Phillipsa omawia modelową relację inflacji, oczekiwań i niewykorzystanych zasobów. Porównanie U-3 i U-6 wyjaśnia definicje obserwowanego bezrobocia w USA. Krzywa Beveridge’a zestawia wakaty z bezrobociem i pomaga analizować dopasowanie pracowników do miejsc pracy. Żaden z tych wskaźników nie mierzy bezpośrednio niewidocznej stopy naturalnej.