Krańcowa skłonność do konsumpcji (MPC): wzór, przykład i MPS

„Krańcowa” oznacza reakcję na dodatkową kwotę dochodu. W prostym przykładzie gospodarstwa domowego MPC odpowiada na pytanie, o ile zmieni się konsumpcja, gdy zmienia się dochód do dyspozycji. Jeśli w badanym okresie konsumpcja rośnie o 60 centów na każdy dodatkowy dolar dochodu do dyspozycji, MPC dla tej reakcji wynosi 0,60, czyli 60%.

W ekonomii pojęcie to często wyraża się jako pochodną konsumpcji względem dochodu. Do obliczeń na podstawie obserwowanych danych lub przykładu łatwiej użyć zmian skończonych:

MPC = zmiana konsumpcji ÷ zmiana dochodu

Przegląd literatury badaczy Rady Gubernatorów Rezerwy Federalnej dotyczący szoków dochodowych szeroko definiuje MPC jako pochodną konsumpcji względem dochodu. Pokazuje też, że podawana wartość zależy od tego, co badacze uznają za dochód i konsumpcję oraz jaką reakcję szacują. Sam termin nie ujawnia tych wyborów. Zobacz [przegląd Rezerwy Federalnej dotyczący reakcji konsumpcji na szoki dochodowe]({source:fedIncomeShocksConsumption}).

MPC należy powiązać z okresem. Szacunek może opisywać wydatki w ciągu tygodnia, kwartału albo dłuższego okresu obserwacji. Gospodarstwo może część zmiany dochodu wydać od razu, część zaoszczędzić, spłacić dług lub zmienić zakupy później. Stwierdzenie „MPC wynosi 0,60” jest niepełne bez informacji o zmianie dochodu, mierze konsumpcji, badanej populacji i okresie reakcji.

W przykładzie opartym na skończonych zmianach porównaj dochód i konsumpcję tej samej osoby lub grupy, w tej samej walucie i w tym samym okresie. Załóżmy, że hipotetyczne gospodarstwo ma w danym kwartale o 500 USD wyższy dochód do dyspozycji niż w scenariuszu porównawczym, a jego konsumpcja jest w tym kwartale wyższa o 300 USD. Obliczenie wygląda tak:

MPC = 300 USD ÷ 500 USD = 0,60

W tym wymyślonym przykładzie i wskazanym okresie konsumpcja zmieniła się o 60 centów na każdy dodatkowy dolar dochodu. Kwoty 500 i 300 USD są ilustracyjne, a nie wynikiem badania ani typową reakcją gospodarstwa. Obliczenie zakłada też, że zmierzona zmiana konsumpcji jest badaną reakcją; proste porównanie przed i po nie dowodzi, że spowodował ją sam dochód.

Jeśli zmiana dochodu jest ujemna, zachowaj zgodność znaków. Gdy dochód spada o 500 USD, a konsumpcja o 300 USD, ΔC ÷ ΔY również wynosi 0,60. Jeżeli jedno źródło podaje zmianę w dolarach, a drugie zmianę procentową, ilorazów nie można bezpośrednio porównywać bez wspólnej skali i metody.

Przy małych zmianach MPC można rozumieć jako lokalne nachylenie. Przy większych szokach dochodowych reakcja może różnić się w zależności od skali zmiany. Pojedynczy iloraz podsumowuje zatem konkretną zmianę; nie dowodzi, że to samo nachylenie dotyczy każdego dolara, gospodarstwa czy okresu.

Krańcowa skłonność do oszczędzania (MPS) porównuje zmianę oszczędności ze zmianą dochodu. W tym samym hipotetycznym modelu dwóch zastosowań, jeśli z dodatkowych 500 USD pozostałe 200 USD zostaje zaoszczędzone, to:

MPS = 200 USD ÷ 500 USD = 0,40

Jeśli model przypisuje całą zmianę dochodu wyłącznie konsumpcji lub oszczędności i mierzy obie wielkości w tym samym okresie, MPC + MPS = 1. W przykładzie 0,60 + 0,40 = 1. Ta zależność wynika z założenia modelu o wykorzystaniu dochodu; nie jest regułą łączenia statystyk o różnych definicjach lub okresach.

Średnie skłonności odpowiadają na inne pytanie. Przeciętna skłonność do konsumpcji (APC) to całkowita konsumpcja podzielona przez całkowity dochód; przeciętna skłonność do oszczędzania (APS) to całkowite oszczędności podzielone przez całkowity dochód. MPC i MPS wykorzystują natomiast zmiany zarówno w liczniku, jak i w mianowniku. Gospodarstwo może wydawać dużą część całego dochodu, a mimo to mieć inną MPC dla nowej zmiany dochodu.

Różnica przypomina różnicę między poziomem a nachyleniem. C ÷ Y opisuje przeciętny udział w danym punkcie; ΔC ÷ ΔY pokazuje, jak zmieniła się konsumpcja, gdy zmienił się dochód. Czytając artykuł lub szacunek polityczny, nie zastępuj jednego ilorazu drugim.

W modelu gospodarstwa domowego badacze mogą analizować dochód brutto, dochód do dyspozycji po podatkach i transferach albo konkretny szok dochodowy. Mianownik musi odpowiadać pytaniu. Amerykańskie Biuro Analiz Ekonomicznych (BEA) definiuje dochód osobisty do dyspozycji (DPI) jako dochód osobisty pomniejszony o bieżące podatki osobiste i opisuje go jako dochód dostępny do wydawania lub oszczędzania. Ten agregat rachunków narodowych nie jest dokładnie tym samym co wynagrodzenie netto konkretnego pracownika. [Definicje BEA dotyczące dochodu i wydatków osobistych]({source:beaPersonalIncomeOutlaysDefinitions}) wyjaśniają zakres.

Trzeba też zdefiniować konsumpcję. Osobiste wydatki konsumpcyjne (PCE) BEA mierzą wartość towarów i usług kupowanych przez mieszkańców USA lub w ich imieniu. PCE obejmują niektóre zakupy opłacane przez strony trzecie i transakcje imputowane, więc ich zakres jest szerszy niż kwota widoczna jako obciążenie rachunku rodziny. [Rozdział podręcznika NIPA o PCE]({source:beaNipaPceMethods}) wyjaśnia zakres i zasady rachunkowe.

Ma to znaczenie przy obliczaniu agregatu takiego jak ΔPCE ÷ ΔDPI. Iloraz opisuje, jak wspólnie zmieniły się dwie publikowane sumy; nie jest automatycznie MPC na poziomie gospodarstwa ani przyczynowym szacunkiem wpływu określonego szoku dochodowego na wydatki. BEA definiuje też oszczędności osobiste jako DPI pomniejszone o wydatki osobiste, które obejmują PCE, osobiste płatności odsetkowe i bieżące osobiste płatności transferowe. Ponieważ PCE to tylko jeden składnik wydatków osobistych, ich zmiana nie jest mechanicznie przeciwieństwem zmiany oszczędności osobistych według BEA.

Przed obliczeniem ilorazu na rzeczywistych danych zapisz serię dochodu, serię konsumpcji, objętą populację, podstawę cenową i okres. Jeśli serie różnią się zakresem, częstotliwością lub datą rewizji, wynik może mieszać zmiany zachowań z różnicami pomiaru.

Dodatkowy dolar nie powoduje takiej samej zmiany konsumpcji w każdym gospodarstwie. Warto uwzględnić płynne oszczędności, zobowiązania dłużne, dostęp do kredytu, niepewność przyszłego dochodu i oczekiwanie, czy zmiana dochodu będzie trwała. To czynniki do zbadania, a nie wzór przypisujący stałą MPC każdej grupie dochodowej lub majątkowej.

Znaczenie ma również czas. Jednorazowa płatność i trwały wzrost zarobków stawiają przed gospodarstwem różne kwestie planowania. Część gospodarstw może przeznaczyć tymczasową zmianę na zakup lub spłatę zaległych rachunków; inne mogą zachować ją jako bufor. Badanie, które liczy wydatki tylko w pierwszym miesiącu, może różnić się od badania śledzącego zakupy przez rok, nawet jeśli oba używają terminu MPC.

Wynik może się zmienić także w zależności od miary konsumpcji. Badanie może uwzględniać tylko dobra nietrwałe, obejmować usługi, śledzić zakupy kartą albo stosować szerszą miarę wydatków gospodarstw. Zakupy dóbr trwałych mogą być nieregularne i przesuwane w czasie. Czytaj więc podaną reakcję razem z wynikiem faktycznie obserwowanym przez badaczy.

Przegląd Rezerwy Federalnej porządkuje literaturę według metod, danych, definicji konsumpcji i rodzajów szoków dochodowych. To przegląd autorów, nie oficjalny szacunek MPC Rady Gubernatorów ani twierdzenie, że jedna wartość dotyczy wszystkich gospodarstw. Strona źródłowa zaznacza, że badania FEDS przedstawiają poglądy autorów, a wnioski mogą mieć charakter wstępny. Te ograniczenia są częścią kontekstu źródła.

<!-- learn:illustration -->

Prosty iloraz dwóch opublikowanych serii może opisać ich wspólny ruch, ale nie wyodrębnia przyczyny. Konsumpcja i dochód mogą się zmieniać jednocześnie z powodu zatrudnienia, cen, składu gospodarstw, warunków kredytowych lub innych zdarzeń. Analityk, który chce oszacować, jak szok dochodowy zmienił konsumpcję, potrzebuje porównania uwzględniającego to, co prawdopodobnie wydarzyłoby się bez tego szoku.

Przegląd Rezerwy Federalnej wskazuje trzy szerokie podejścia w literaturze: strukturalne modele ekonomiczne, eksperymenty naturalne porównujące grupę dotkniętą zmianą z grupą porównawczą oraz ankiety pytające, jak ludzie spodziewają się reagować na hipotetyczne zmiany. Każde podejście ma zalety i ograniczenia. Model zależy od założeń; eksperyment naturalny od zdarzenia i grupy porównawczej; ankieta mierzy deklarowane oczekiwania, a niekoniecznie zaobserwowane zakupy.

Metody mogą szacować różne reakcje. Badanie może dotyczyć zmiany oczekiwanej lub niespodziewanej, wykorzystywać dochód brutto albo do dyspozycji i obserwować konsumpcję w różnych horyzontach. Szacowana MPC zależy od tych wyborów. Dwa różniące się liczbowo szacunki mogą odpowiadać na inne pytania, zamiast sobie przeczyć.

Szacunek MPC nie jest zatem automatycznie prognozą kolejnej płatności ani prawem przyczynowym dla każdego gospodarstwa. Aby ocenić, jak szeroko można uogólnić wynik, sprawdź projekt badania i definicje źródła.

MPC i mnożnik fiskalny opisują różne etapy. MPC to reakcja konsumpcji gospodarstwa na zmianę dochodu. Mnożnik fiskalny wiąże reakcję produkcji całej gospodarki ze zdefiniowaną zmianą polityki i scenariuszem kontrfaktycznym. MPC może być danymi wejściowymi prostego modelu wydatków, ale nie jest sama w sobie końcową reakcją PKB.

W podstawowym modelu przy stałych cenach, stałej MPC, bez podatków i importu, ograniczeń mocy produkcyjnych oraz reakcji polityki pieniężnej kolejne rundy wydatków prowadzą do wzoru mnożnik = 1 ÷ (1 − MPC). Przy hipotetycznej MPC równej 0,60 model daje 2,5. To wynik uproszczonych założeń, a nie zmierzony mnożnik dla rzeczywistej gospodarki ani prognoza, że płatność 1 USD zwiększy PKB o 2,50 USD.

Rzeczywiste analizy muszą uwzględniać, które gospodarstwa otrzymują dochód, jaką część wydają w mierzonym okresie, import, podatki, oszczędności, ograniczenia podaży, finansowanie i reakcje polityki. Istniejący przewodnik o mnożnikach fiskalnych wyjaśnia, dlaczego szacunki produkcji wymagają określonego impulsu, horyzontu i scenariusza kontrfaktycznego.

Przed porównaniem MPC z artykułu lub badania sprawdź następujące kwestie:

• Dochód: czy chodzi o dochód brutto, do dyspozycji, z pracy, transferowy, trwały czy tymczasowy?
• Konsumpcja: jakie towary, usługi lub wydatki są liczone i dla kogo?
• Czas: jak długo po zmianie dochodu mierzone są zakupy?
• Metoda: czy to iloraz opisowy, szacunek oparty na eksperymencie, wynik modelu czy odpowiedź ankietowa?
• Zakres: jakie gospodarstwa, kraj i okres są reprezentowane?
• Interpretacja: czy źródło szacuje reakcję przyczynową, opisuje wspólne zmiany czy ilustruje model?

Definicje DPI i PCE w rachunkach narodowych USA omawia powiązany przewodnik o [dochodzie osobistym i dochodzie do dyspozycji](/learn/personal-income-vs-disposable-income-vs-personal-outlays-explained). Przewodnik o sprzedaży detalicznej i PCE wyjaśnia, dlaczego jedna seria sprzedaży detalicznej nie obejmuje całego pojęcia konsumpcji BEA.