Kesan Asas Inflasi: Mengapa Kadar Tahun ke Tahun Boleh Turun Walaupun Harga Naik

Inflasi tahun ke tahun membandingkan indeks harga dengan nilainya pada bulan yang sama setahun lalu. Perubahan harga pada bulan perbandingan itu mempengaruhi kadar semasa kerana perbandingan dibuat terhadap paras indeks terdahulu. Jika kenaikan besar setahun lalu keluar daripada tetingkap, kadar tahunan mungkin reda, dengan faktor lain tidak berubah. Jika kenaikan kecil atau penurunan keluar, kadar mungkin meningkat.

Ungkapan “keluar daripada tetingkap” tidak bermaksud pemerhatian lama dipadam daripada sejarah indeks. Bulan perbandingan hanya berganjak: indeks semasa dibandingkan dengan nilai baharu dari 12 bulan sebelumnya. Biro Statistik Buruh Amerika Syarikat (BLS) menerangkan bagaimana kadar CPI tahunan boleh turun walaupun indeks bulanan terkini masih naik dalam penerangan matematik di sebalik trend inflasi terkini. Kesan ini boleh berlaku pada CPI, PCE atau indeks lain yang dikira bagi tempoh bergulir setahun; butirannya bergantung pada indeks, wajaran dan pemerhatian bulanan.

Biarkan P(t) ialah indeks harga bulan semasa. Kadar inflasi tahun ke tahunnya ialah:

(P(t) ÷ P(t−12) − 1) × 100

Bulan depan, perbandingan menjadi P(t+1) berbanding P(t−11). Kedua-dua indeks semasa dan nilai pembanding bergerak sebulan ke hadapan. Maka perubahan pada bulan lama yang keluar turut mempengaruhi kadar, bukan hanya perubahan terkini.

Bagi siri yang sama, hubungannya boleh ditulis menggunakan kadar pertumbuhan bulanan:

1 + kadar tahunan sekarang = (1 + kadar tahunan bulan lepas) × (1 + perubahan bulanan semasa) ÷ (1 + perubahan bulanan setahun lalu)

Kadar ditulis sebagai perpuluhan. Kadar tahunan boleh berubah walaupun bulan terkini menunjukkan kenaikan kerana kenaikan semasa mungkin lebih kecil atau besar daripada kenaikan yang keluar daripada perbandingan. BLS menjelaskan bahawa perubahan CPI 12 bulan membandingkan bulan sama antara tahun dan bukan jumlah perubahan bulanan di antaranya ({source:blsCpiPercentChanges}). Kadar 12 bulan merumuskan semua perubahan dalam tetingkap, bukan bulan terkini sahaja.

Andaikan indeks harga fiksyen meningkat 6.0% tahun ke tahun bulan lalu. Bulan ini indeks naik 0.3%, sedangkan kenaikan bulanan pada bulan yang sama setahun lalu ialah 1.2%. Perbandingan baharu kira-kira:

1.06 × 1.003 ÷ 1.012 − 1 = 0.0506, atau kira-kira 5.06%

Kadar tahunan turun daripada 6.0% kepada kira-kira 5.06%—sekitar 0.94 mata peratusan—walaupun indeks semasa naik 0.3%. Kenaikan baharu yang lebih kecil menggantikan kenaikan lebih besar dari setahun lalu dalam perbandingan bergulir.

Semua nilai ini hipotesis dan hanya menunjukkan pengiraan; ia bukan bacaan CPI/PCE semasa atau ramalan. BLS pernah menunjukkan bahawa perubahan bulanan positif boleh hadir bersama kadar tahunan lebih rendah apabila kenaikan lebih besar tahun sebelumnya keluar daripada tetingkap. [Panduan perubahan peratus CPI]({source:blsCpiPercentChanges}) menerangkan pengiraan perubahan sebulan dan 12 bulan.

<!-- learn:illustration -->

Kesannya bergantung pada perubahan lama yang keluar berbanding perubahan baharu yang masuk. Jika kenaikan semasa lebih kecil, kadar 12 bulan cenderung turun, dengan faktor lain tidak berubah; jika lebih besar, kadar cenderung naik. Penurunan harga terdahulu yang keluar juga boleh menaikkan kadar tahunan walaupun kenaikan terkini sederhana.

Maka bacaan tahunan boleh naik semula selepas penurunan sementara tanpa lonjakan mendadak pada bulan terkini. Sebaliknya, lonjakan tahun lalu boleh keluar daripada tetingkap dan menurunkan kadar walaupun harga masih naik setiap bulan. Federal Reserve Bank of St. Louis membezakan arah paras harga daripada kelajuan perubahannya dalam penjelasan tentang [kadar inflasi turun dan harga naik]({source:stlouisPriceLevelInflationRate}). Pengiraan ini tidak membuktikan tekanan harga semasa telah hilang; lihat juga trend beberapa bulan, komponen, wajaran dan ukuran yang digunakan.

“Kesan asas” berbeza daripada “tempoh asas”. Banyak siri CPI dinormalkan supaya nilainya 100 pada tempoh rujukan. Tempoh itu menyatakan paras indeks, bukan bulan lama yang keluar daripada perbandingan tahunan. BLS menghuraikan nilai dan tempoh rujukan dalam [buku konsep CPI]({source:blsCpiConcepts}).

Pelarasan bermusim pula menganggarkan corak berulang dalam setahun, seperti cuti atau cuaca, untuk memudahkan perbandingan tempoh berdekatan. Perbandingan tahun ke tahun menggunakan bulan yang sama dan sering mengehadkan corak bermusim berulang, tetapi tidak semestinya menghapuskan kesan kalendar, peristiwa luar biasa atau pengukuran. Semak label pelarasan sebelum membandingkan siri; lihat panduan data terlaras dan tidak terlaras mengikut musim. Kesan asas juga bukan pelarasan inflasi yang menukar dolar nominal kepada nilai kuasa beli tetap.

Indeks luas menggabungkan banyak harga dengan sumbangan kategori yang tidak sama. Perubahan besar setahun lalu dalam kategori berwajaran tinggi boleh memberi kesan agregat lebih besar daripada perubahan sama dalam kategori kecil. CPI BLS dan indeks PCE BEA berbeza dari segi liputan, wajaran dan pengiraan, maka kesan asasnya mungkin berlainan ({source:beaCpiPceComparison}). BEA menerangkan [apa yang diukur indeks harga PCE]({source:beaPcePriceIndex}).

Tenaga yang tidak menentu boleh mengubah perbandingan tahunan dengan ketara, tetapi kesan asas boleh muncul dalam mana-mana kategori. Cukai, diskaun, rebat, gangguan bekalan atau perubahan harga luar biasa boleh mempengaruhi kategori; kesan kepada indeks keseluruhan bergantung pada ukuran dan wajaran. Jangan bandingkan paras CPI dan PCE seolah-olah bakulnya sama. Nyatakan siri dan bandingkan perubahan bagi tempoh sepadan. Lihat perbezaan CPI, PCE dan deflator KDNK.

Kesan asas menerangkan mengapa kadar tahunan berubah dari bulan ke bulan dan bagaimana “inflasi turun walaupun harga naik” boleh berlaku. Ia tidak bermaksud sejarah indeks diubah atau kadar bulanan semasa rendah. Ia juga bukan ramalan: kadar 12 bulan akan datang bergantung pada perubahan harga yang belum diketahui dan bulan perbandingan yang akan keluar ketika itu.

Bulan perbandingan yang diketahui boleh membantu menerangkan arah aritmetik, tetapi tidak menjamin hasil. Asingkan kesan asas yang dijangka daripada ramalan harga. Kadar tahunan lebih rendah juga tidak semestinya bermaksud isi rumah membayar kurang berbanding setahun lalu. Jika indeks kekal di atas paras tahun lalu, harga dalam bakul itu meningkat sepanjang tempoh tersebut, walaupun kadar kenaikannya perlahan. Lihat disinflasi berbanding deflasi.

Kenal pasti indeks dan tempoh perbandingan dahulu: CPI atau PCE, perubahan bulanan, tahun ke tahun atau purata tahunan? BLS menyatakan perubahan Disember ke Disember tidak sama dengan perubahan purata tahunan bagi dua tahun itu ({source:blsCpiPercentChanges}).

Kemudian lihat paras indeks dan kadar jika tersedia. Kenaikan bulanan positif bersama kadar tahunan lebih rendah bukan percanggahan: bulan semasa boleh naik kurang daripada bulan sama setahun lalu. Semak sama ada angka dilaraskan mengikut musim dan bandingkan dengan siri atas asas sama. Jangan anggap kadar tahunan hanya mengukur bulan terkini.

Akhir sekali, bezakan pengiraan daripada kesimpulan ekonomi. Kesan asas boleh menerangkan perubahan kadar 12 bulan, tetapi bukan punca perubahan harga terkini atau bukti inflasi kembali ke sasaran. Nyatakan ukuran, tempoh, arah bulanan, arah tahunan dan bulan pembanding yang berkaitan supaya dakwaan mudah disemak dan tidak menyamakan penurunan kadar dengan penurunan harga.