Disinflasi dan Deflasi: Adakah Kenaikan Harga yang Perlahan Bermakna Harga Jatuh?

Inflasi, disinflasi dan deflasi semuanya berkaitan perubahan harga, tetapi maksudnya berbeza. Inflasi ialah kenaikan paras umum harga barang dan perkhidmatan dalam suatu tempoh. Disinflasi berlaku apabila kadar inflasi menurun tetapi kekal melebihi sifar: harga keseluruhan masih meningkat, cuma pada kadar yang lebih perlahan. Deflasi pula ialah penurunan paras harga umum yang meluas dan berterusan. [St. Louis Fed menerangkan perbezaan ini]({source:stlouisInflationDisinflationDeflation}).

Jika kadar inflasi turun daripada 4% kepada 1%, itu disinflasi, bukan semestinya deflasi. Jika sesuatu indeks mencatat −1% bagi satu sela masa, perubahan terukur bagi indeks dan sela itu memang negatif. Namun, dalam penggunaan makroekonomi, deflasi biasanya merujuk kepada kejatuhan harga yang meluas dan berpanjangan, bukan satu pemerhatian terpencil.

Apabila terdengar “inflasi menurun”, tanya dahulu apa yang menurun: kadar inflasi, paras indeks atau harga satu barang? Jawapannya menentukan maksud sebenar kenyataan itu.

Harga barang berlainan boleh bergerak ke arah yang berbeza. Telefon model lama mungkin dijual lebih murah selepas model baharu dilancarkan, sedangkan sewa, rawatan kesihatan dan makanan meningkat. Penurunan harga telefon itu ialah perubahan harga relatif bagi satu produk; ia tidak menunjukkan paras harga keseluruhan sedang jatuh.

Indeks harga menggabungkan banyak pemerhatian harga mengikut skop dan pemberat tertentu. Ia merumuskan pergerakan purata bagi kumpulan yang ditakrifkan, bukannya pengalaman setiap pembelian setiap isi rumah. St. Louis Fed membezakan [harga individu, paras harga keseluruhan dan kadar inflasi]({source:stlouisPriceLevelInflationRate}).

Oleh itu, beberapa komponen boleh menjadi lebih murah sementara indeks agregat terus naik. Keadaan sebaliknya juga mungkin berlaku: sesetengah harga meningkat tetapi indeks luas menurun. Untuk menilai deflasi, perhatikan indeks yang luas merentasi beberapa tempoh, bukan satu tanda harga atau satu kategori.

Paras indeks ialah ukuran relatif kepada tempoh asas yang dipilih. Kadar perubahan bagi tempoh tertentu dikira dengan membandingkan nilai awal dan akhir indeks:

Perubahan peratus = (indeks akhir ÷ indeks awal − 1) × 100

Jika indeks bergerak daripada 100 kepada 104, kenaikannya ialah 4%. Nilai 104 ialah paras indeks, bukannya kadar inflasi 104%. Jika kadar pertumbuhan seterusnya lebih rendah tetapi masih positif, paras indeks terus meningkat. [St. Louis Fed menghuraikan perbezaan antara paras harga dan kadar inflasi]({source:stlouisPriceLevelInflationRate}).

Justeru, kadar inflasi yang lebih rendah tidak secara automatik mengembalikan harga kepada paras lama. Untuk turun daripada 104 kepada 100, indeks perlu jatuh kira-kira 3.85% daripada 104. Kenaikan yang semakin perlahan dan penurunan paras ialah dua pergerakan yang berlainan.

Nilai 100 pada indeks CPI ialah nilai rujukan bagi tempoh asas, bukan amaun mata wang. Paras mentah bagi siri indeks yang berlainan tidak boleh dibandingkan secara langsung kerana tempoh asas dan skopnya mungkin berbeza; [BLS menerangkan cara mentafsir nilai indeks CPI]({source:blsCpiConcepts}).

Anggap sebuah indeks harga hipotesis bermula pada 100. Nilai di bawah hanyalah contoh pengiraan, bukan bacaan semasa AS atau ramalan.

1. Indeks naik daripada 100 kepada 104: (104 ÷ 100 − 1) × 100 = 4%.
2. Kemudian, indeks naik daripada 104 kepada 105.04: (105.04 ÷ 104 − 1) × 100 = 1%. Kadar kenaikan perlahan daripada 4% kepada 1%, tetapi masih positif: inilah disinflasi.
3. Selepas itu, indeks turun daripada 105.04 kepada 103.9896: (103.9896 ÷ 105.04 − 1) × 100 = −1% bagi sela tersebut.

Dua kenaikan berturutan ini menjadikan paras indeks 5.04% lebih tinggi daripada 100, bukannya 5%: kenaikan 1% kedua dikira daripada 104, bukan 100.

Selepas penurunan 1%, paras indeks 103.9896 masih melebihi nilai asal 100, jadi perubahan negatif dalam satu sela tidak memadam kenaikan sebelumnya. Contoh ini hanya menunjukkan perubahan −1% bagi sela itu; satu bacaan negatif sahaja belum membuktikan deflasi berterusan. Penurunan harga yang luas mesti berpanjangan.

Perubahan tahun ke tahun membandingkan indeks semasa dengan parasnya 12 bulan sebelumnya. Oleh sebab titik perbandingan lama berubah setiap bulan, kadar tahunan boleh turun walaupun indeks semasa meningkat daripada bulan sebelumnya.

Dalam contoh hipotesis, indeks semasa pada Mei ialah 104 dan indeks Mei tahun sebelumnya 100: (104 ÷ 100 − 1) × 100 = 4%. Pada Jun, indeks semasa naik daripada 104 kepada 105. Indeks Jun tahun sebelumnya ialah 102, maka perubahan tahun ke tahun menjadi (105 ÷ 102 − 1) × 100 ≈ 2.94%.

Jadi, indeks semasa meningkat daripada 104 kepada 105 sementara kadar tahunan turun daripada 4% kepada kira-kira 2.94%. Ini tidak bermakna paras harga semasa jatuh; nilai perbandingan dari setahun lalu juga berubah. Semasa membaca laporan, pastikan sama ada angka itu bulanan atau tahunan dan tempoh yang dibandingkan.

Dalam contoh hipotesis yang sama, perubahan sebulan daripada 104 kepada 105 ialah (105 ÷ 104 − 1) × 100 ≈ 0.96%, berbeza daripada perubahan tahun ke tahun kira-kira 2.94%.

Di Amerika Syarikat, Bureau of Labor Statistics (BLS) mentakrifkan CPI sebagai perubahan purata dari semasa ke semasa dalam harga bakul barangan dan perkhidmatan yang mewakili perbelanjaan pengguna bandar. Takrifnya terdapat dalam [FAQ CPI BLS]({source:blsCpiFaq}) dan [panduan konsep CPI BLS]({source:blsCpiConcepts}). CPI meliputi populasi dan bakul tertentu; ia bukan bil sebenar bagi setiap keluarga.

Bureau of Economic Analysis (BEA) menerbitkan indeks harga PCE, yang menjejak harga barang dan perkhidmatan yang dibeli oleh penduduk AS atau bagi pihak mereka. Skop dan kaedahnya berbeza daripada CPI, jadi kedua-dua indeks tidak meliputi perkara yang sama secara serupa. Rujuk [halaman indeks harga PCE BEA]({source:beaPcePriceIndex}) dan perbandingan CPI, PCE dan deflator KDNK.

Jawatankuasa Pasaran Terbuka Persekutuan (FOMC) menyatakan sasaran inflasi jangka panjang 2% berdasarkan perubahan tahunan indeks harga PCE. Ini ialah sasaran dasar AS, bukannya takrif disinflasi atau ambang sejagat yang menandakan permulaan deflasi. [Kenyataan matlamat jangka panjang Federal Reserve]({source:fedTwoPercentGoal}) menerangkan ukuran tersebut.

Hutang nominal perlu dibayar dalam jumlah mata wang yang dinyatakan dalam kontrak. Jika harga dan pendapatan menurun tetapi bayaran nominal kekal sama, bayaran itu mungkin mengambil bahagian yang lebih besar daripada pendapatan. Beban sebenar hutang boleh meningkat apabila harga dan pendapatan menyesuaikan diri pada kadar yang berbeza.

Ini satu kemungkinan mekanikal, bukannya hasil yang pasti bagi setiap peminjam atau ekonomi. Tempoh matang hutang, perubahan pendapatan, kadar faedah, dasar dan keadaan kunci kira-kira turut mempengaruhi kesannya. Kejatuhan harga satu barang sahaja tidak menunjukkan bahawa beban hutang keseluruhan sedang berubah.

Jangan membuat dakwaan bahawa setiap episod deflasi semestinya mencetuskan lingkaran kemerosotan. Rumusan yang lebih tepat ialah deflasi yang luas dan berpanjangan boleh menaikkan nilai sebenar hutang nominal jika pendapatan dan harga dilaraskan secara tidak sekata. [Federal Reserve membincangkan bagaimana deflasi boleh menyukarkan pembayaran hutang]({source:fedDeflationDebtBurden}).

Sebelum menyimpulkan bahawa inflasi telah berubah menjadi deflasi, catat lima perkara: indeks yang digunakan; barang dan perkhidmatan yang diliputi; tempoh perbandingan; perubahan indeks itu sendiri; dan sama ada kejatuhan itu meluas serta berterusan. Bezakan perubahan bulanan daripada perubahan tahunan, dan jangan samakan kadar inflasi yang menurun dengan paras harga yang menurun.

Untuk melihat cara inflasi mempengaruhi kuasa beli pulangan, rujuk pulangan nominal dan pulangan sebenar. Artikel ini tidak menggunakan data langsung, membuat ramalan atau memberi nasihat pelaburan.

Untuk membezakan nilai wang daripada jumlah pengeluaran dalam angka KDNK, baca KDNK nominal vs. benar.