Federal fon oranı ve prime oranı: Kim belirler, kredilerde nasıl kullanılır?

Federal fon oranı, bankalar arasındaki gecelik kredilerin faiz oranıdır. Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC), ABD para politikasının bir parçası olarak bu piyasa oranını yönlendirmek için bir hedef aralık belirler. Prime oranı ise bankaların ayrı ayrı belirlediği ve bazı kredilerin fiyatlandırılmasında kullanılan bir referans orandır. Federal Reserve, para politikası hedefini [politika faizlerine genel bakışında]({source:fedPolicyRateOverview}) özetler ve [prime oranının ne olduğunu ve Fed'in bunu belirleyip belirlemediğini]({source:fedPrimeRateFaq}) açıklar.

Temel fark, her sayıyı kimin belirlediği veya yayımladığıdır. FOMC bir hedef aralık seçer; efektif federal fon oranı (EFFR), gerçekleşen gecelik işlemlerden hesaplanır; her banka kendi prime oranına karar verir. Bu oranlar birbiriyle bağlantılıdır, ancak aynı oranın üç farklı adı değildir.

FOMC, her bir gecelik işlem için kesin bir faiz oranı seçmek yerine federal fon oranına yönelik bir hedef aralık belirler. EFFR, federal fon piyasasında tamamlanmış işlemlerden hesaplanan ve yayımlanan bir ölçüdür. Fed'in H.15 bülteni, EFFR'nin mevduat kuruluşlarının işlem bazındaki bildirimlerinden hacim ağırlıklı medyan olarak hesaplandığını açıklar. Bu, gözlemlenen bir piyasa oranıdır; hedef aralığın kendisi değildir. [H.15 yöntemine ve oran serisine]({source:fedH15SelectedInterestRates}) bakın.

Fed, rezerv bakiyelerine ödenen faiz ve gecelik ters repo imkânı da dahil olmak üzere politika araçlarını, kısa vadeli piyasa oranlarını hedef aralığa yönlendirmek için kullanır. [Fed'in politika faizi özeti]({source:fedPolicyRateOverview}) bu araçları açıklar; [IORB soru-cevapları]({source:fedIorbFaq}) ise rezervlere ödenen faizin FOMC kararlarının uygulanmasına nasıl yardımcı olduğunu anlatır. Hedef aralık politika yönlendirmesidir; EFFR ise piyasada ölçülen orandır.

Bu ayrım piyasa sözleşmelerini okurken de önemlidir: 30 günlük Fed Funds vadeli işlem sözleşmesi FOMC'nin hedef aralığını değil, ay boyunca hesaplanan ortalama EFFR'yi kullanır. Ayrıntılar için 30 günlük Fed Funds vadeli işlemlerinin nasıl çalıştığına bakın.

Federal Reserve'in tüm bankalar için doğrudan belirlediği tek bir prime oranı yoktur. Her banka kendi prime oranına karar verir. Fed bunu doğrudan belirlemez; ancak birçok banka oranını kısmen FOMC'nin federal fon hedefini temel alarak seçer. Fed'in [prime oranı hakkındaki soru-cevaplarına]({source:fedPrimeRateFaq}) göre bu oran, bazı kredi kartları ve küçük işletme kredilerinde yaygın bir referanstır.

H.15 bülteni, bankaların prime kredi oranına ilişkin bir seri yayımlar. Dipnotta bu gözlem, ABD'de kurulmuş ve mevduat sigortası kapsamındaki ticari bankalar arasında, ABD'deki ofislerindeki varlık büyüklüğüne göre ilk 25'te yer alan bankaların çoğunun ilan ettiği oran olarak tanımlanır; ayrıca prime oranının kısa vadeli ticari kredileri fiyatlandırmakta kullanılan çeşitli temel oranlardan biri olduğu belirtilir. Bu, yayımlanan bir referans serisidir; kredi sözleşmesinde belirli bir yayımlanmış endeks adı geçebilir. Sözleşmeyi kontrol etmeden [H.15 serisinin]({source:fedH15SelectedInterestRates}) ve belirli bir sözleşmede adı geçen endeksin birbirinin yerine kullanılabileceğini varsaymayın.

Birçok banka prime oranını belirlerken federal fon hedefini girdilerden biri olarak kullanır. Bu, oranların neden çoğunlukla aynı yönde hareket ettiğini açıklar. Para politikası diğer kısa vadeli faiz oranlarını ve finansal koşulları da etkiler. Federal Reserve, bu süreci [para politikasının oranları ve ekonomik kararları nasıl etkilediğini açıklayan yazısında]({source:fedMonetaryPolicyTransmission}) anlatır.

Ancak Fed, her bankanın prime oranını dikte etmez ve bankaların tümünün aynı anda değişiklik yapmasını şart koşmaz. Hedef aralık, EFFR ve banka prime oranı farklı süreçlerle belirlenir veya ölçülür. Yayımlanan değerler aynı olmak zorunda değildir; belirli bir kredi farklı bir endeks veya değişiklik tarihi kullanabilir. Piyasanın politika beklentileri için CME FedWatch ile FOMC'nin nokta grafiğini karşılaştıran yazıya bakın.

Değişken faizli bir kredi veya kredi kartının yıllık yüzde oranı (APR), bir endekse sabit bir marj eklenerek hesaplanabilir. Örneğin kart sözleşmesi, adı belirtilen bir prime oranı serisini ve ek bir marjı esas alabilir. ABD Tüketici Finansal Koruma Bürosu (CFPB), değişken kart APR'sinin prime oranı gibi bir endekse göre değişebileceğini ve APR'nin nasıl değişeceğinin kart sahibi sözleşmesinde açıklandığını belirtir. [Sabit ve değişken APR'ler hakkındaki CFPB kılavuzuna]({source:cfpbFixedVsVariableApr}) bakın.

Şimdi tamamen varsayımsal bir hesaplama yapalım. Sözleşmede APR = prime endeksi + 14,00 yüzde puanlık marj yazdığını varsayın. Belirtilen endeks %6,00 ise formül %20,00 APR verir. Endeks daha sonra %5,50'ye düşerse formül, sözleşmenin değişikliği uyguladığı ve herhangi bir taban ya da tavan sonuca müdahale etmediği varsayımıyla %19,50 APR verir; bu 0,50 yüzde puanlık bir düşüştür. Bu değerler yalnızca örnektir; güncel oranları veya herhangi bir borçlunun APR'sini tahmin etmez.

Marj sözleşmede yer alır; Fed'in hedefini ne kadar değiştirdiğini göstermez. Bir kredi farklı bir endeks, başka bir marj veya farklı bir formül kullanabilir. Yalnızca Fed'in açıklamasına veya yayımlanmış bir prime serisine bakarak kişisel kredi faizini çıkarsamayın.

Endeksin değişmesi, APR'nizin tam olarak hangi gün değişeceğini tek başına göstermez. Kart sahibi sözleşmesi veya kredi belgeleri; endeksi, marjı, hesaplama yöntemini ve kredi verenin oranı ne zaman güncellediğini belirtir. Oranın değişken olup olmadığına, ne sıklıkta ayarlanabileceğine ve belirtilen bir taban ya da tavan bulunup bulunmadığına bakın. CFPB'nin [kredi kartı faiz değişiklikleri kılavuzu]({source:cfpbVariableAprIndexChanges}), anlaşmanın değişken APR'nin nasıl değişebileceğini açıkladığını ve endeks yükseldiğinde kartı veren kuruluşun bazı durumlarda oranı artırabileceğini belirtir.

Bu nedenle «Fed faizleri düşürdü» ifadesi, borçlunun APR'sinin o gün düştüğü anlamına gelmez. Sözleşme belirli bir prime yayımını kullanabilir, değişiklikleri belirli bir takvime bağlayabilir veya bir taban oran içerebilir. Sabit APR, endeksle aynı şekilde dalgalanmaz; ancak CFPB, «sabit» ifadesinin hiçbir koşulda değişmeyeceği anlamına gelmediğini belirtir. Her kredinin bire bir ve hemen tepki vereceğini varsaymak yerine geçerli sözleşmeyi kontrol edin.

Fed'in hedef aralığı genel olarak kısa vadeli faiz oranlarını ve finansal koşulları etkiler. Bu değişiklikler hane halklarının ve işletmelerin borçlanma kararlarını etkileyebilir; ancak belirli bir ürünün faizi, kendi referans oranına, sözleşme koşullarına, kredi verenin fiyatlandırmasına ve diğer piyasa şartlarına da bağlıdır. Fed'in [para politikası aktarımına genel bakışı]({source:fedMonetaryPolicyTransmission}) bu geniş etki zincirini açıklar fakat her kredi faizinde aynı değişimi vaat etmez.

Uzun vadeli piyasa getirileri, gecelik politika hedefinden farklı yönde hareket edebilir. On yıllık ABD Hazine tahvilinin getirisi, daha uzun bir döneme ilişkin piyasa fiyatlamasını yansıttığından Fed'in faiz indirdiği sıralarda bile yükselebilir. Bu ayrı konu için Fed faiz indirimlerinden sonra uzun vadeli Hazine getirilerinin neden yükselebileceğine bakın.

Açıklanan bir oranı Fed'in duyurusuyla karşılaştırırken önce sayının neyi temsil ettiğini belirleyin: FOMC hedef aralığı, EFFR, bir bankanın prime oranı, sözleşmede belirtilen kredi endeksi veya borçlunun APR'si. Ardından sözleşmedeki marj ve faiz güncelleme koşullarını kontrol edin. «Prime» gibi tanıdık bir ifade bu ayrıntılar olmadan nihai APR'yi göstermez.

Değişken faizli bir hesapta belirtilen endeksi ve hesaplama ile oran değişikliği tarihini açıklayan bölümü bulun. Sabit faizli hesapta sözleşme aksini söylemiyorsa federal fon hedefini doğrudan girdi olarak kabul etmeyin. Bu kontroller, politika sinyaliyle belirli bir borçlanma maliyetini ayırmaya yardımcı olur; gelecekteki oranları tahmin etmez ve hangi kredinin bir kişiye uygun olduğunu belirlemez.