DEX Swaplerinde Fiyat Etkisi, Slippage, Minimum Çıktı ve MEV Riski

Fiyat etkisi, emrinizin havuzdaki kullanılabilir likiditeye göre doğrudan yarattığı fiyat değişimidir. Gerçekçi bir kotasyon bunu zaten içerir: sığ havuzdaki büyük emir daha kötü ortalama fiyat alır. Slippage, kotasyon hazırlanırken beklenen çıktı ile işlem yürütülürken alınan çıktı arasındaki farktır. Diğer swap’ler, gecikme veya rota değişikliği sonucu değiştirebilir.

Slippage toleransı swap’in karşılaması gereken bir koşuldur. Girdi sabitse genellikle minimum çıktı şeklindedir; sonuç bunun altına inerse sözleşme işlemi geri alabilir. Kotasyondaki fiyat etkisini ortadan kaldırmaz ve gerçekleşecek slippage’ı tahmin etmez. Uniswap’ın fiyat etkisi ve slippage açıklaması ayrımı açıklar.

Emir defteri, farklı fiyatlarda bekleyen emirleri eşleştirir. Sabit çarpanlı AMM, token rezervlerinden fiyat hesaplar. Basit iki token modelinde x ve y bakiyeleri x × y = k ilişkisini izler. Bir token daha fazla alındığında havuzdan daha fazlası çıkar ve değişim oranı değişir. Emir kullanılabilir derinliğe göre ne kadar büyükse ortalama yürütme fiyatı o kadar kötü olur.

Bu bir modeldir, tüm DEX’ler için evrensel kural değildir. Uniswap geliştirici belgeleri sonraki sürümlerdeki yoğunlaştırılmış likiditeyi ve ücret farklarını açıklar. Kotasyon birden fazla havuz veya rota kullanabilir. Grafik son fiyatı ya da toplam TVL yerine bu emir miktarı ve rotadaki beklenen çıktıyı karşılaştırın.

Havuzda 100 ETH ve 200.000 USDC olduğunu, swap ücreti veya dış fiyat hareketi bulunmadığını ve sabit çarpan eğrisi kullanıldığını varsayalım. Başlangıç oranı 200.000 ÷ 100 = ETH başına 2.000 USDC’dir. 10.000 USDC girince USDC rezervi 210.000 olur. Çarpımı korumak için ETH rezervi 20.000.000 ÷ 210.000 = 95,238095 ETH’ye iner. Kullanıcı yaklaşık 4,761905 ETH alır.

Başlangıç oranında 5 ETH alınabilirdi. Fark 0,238095 ETH, yani fiyat etkisiz miktarın yaklaşık %4,76’sıdır. Ortalama yürütme fiyatı ETH başına 2.100 USDC’dir ve başlangıçtan %5 yüksektir; swap sonrası havuzun marjinal fiyatı 2.205 USDC olur. Bunlar farklı karşılaştırmalardır. Gerçek kotasyon ücretleri ve rotadaki likidite şeklini de içerir. Örnek varsayımsaldır, piyasa tahmini değildir.

Aynı varsayımsal rezervleri koruyalım, ancak belirli bir ücretlendirme yönteminde girdi tutarından %0,30 ücret alındığını varsayalım. Sabit çarpım kotasyonunda kullanılan girdi 10.000 × (1 − 0,003) = 9.970 USDC olur. Çıktı böylece 100 × 9.970 ÷ (200.000 + 9.970), yani yaklaşık 4,748297 ETH’dir. Bu, aynı eğride ücret yokken alınan 4,761905 ETH’den yaklaşık 0,013607 ETH daha azdır. Başlangıç oranındaki 5 ETH ile karşılaştırıldığında toplam fark yaklaşık 0,251703 ETH olur. Ücretsiz eğri sonucunu ara adım kabul edersek yaklaşık 0,238095 ETH eğrinin etkisine, 0,013607 ETH ise ücret ayarlamasına bağlanır. Bu ayrım seçilen karşılaştırma ölçütüne göre değişir.

%0,30 varsayımsal bir orandır; her DEX için geçerli evrensel bir ücret değildir. Bu girdi düzeltmesi, Uniswap v2 getAmountOut kütüphanesindeki ücret hesabını izler. Yine de sözleşmenin rezervlerine girdinin tamamı kaydedilir; formülde 9.970 USDC’nin etkin girdi sayılması havuza yalnızca bu tutarın girdiği anlamına gelmez. Diğer havuzlar farklı oran veya ücret tabanı kullanabilir ya da birkaç ücreti birleştirebilir. Çok adımlı bir rota, arayüz ve ağ maliyetlerine ek olarak her havuzda ücret doğurabilir. Bu oranı tüm swap’lara uygulamak yerine gerçek rotayı ve ücret dökümünü kontrol edin.

Rota 4,7619 ETH koteliyor ve tolerans %1 ise minimum çıktı yaklaşık 4,7143 ETH olur: 4,7619 × (1 − 0,01). 4,72 ETH sınırı geçer; 4,70 ETH altındadır ve rota kuralına göre işlem geri alınabilir. Beklenen kotasyon 4,7619 ETH olarak kalır. Minimum, gönderilen işlemin kabul ettiği en kötü sonucu tanımlar.

Dar sınır normal fiyat hareketinde veya eski kotasyonda geçerli swap’i iptal edebilir. Geniş sınır, iptal edilmeden önce daha kötü yürütmeye izin verebilir. Uniswap belgeleri minimum çıktıyı kullanıcı koruması olarak tanımlar; parametre ve hata davranışı router’a bağlıdır. Başarısız işlem de ağ maliyetine yol açabilir. Hata mesajını kaldırmak için toleransı artırmayın; önce kotasyonu, token’ı, rotayı, ücretleri ve ağı kontrol edin.

İmzalama ile bloğa dahil edilme arasında başka bir swap havuz rezervlerini değiştirebilir. Arbitraj havuz fiyatını başka piyasalara yaklaştırabilir; hızlı hareket eski kotasyonu geçersiz kılabilir. Emriniz değişmeden kalırken nihai çıktı değişebilir. Gas teklifi bazı zincirlerde önceliği etkileyebilir ama zaman veya fiyat garantisi vermez. Son tarih uzun süre bekleyen işlemi reddedebilir, eski kotasyonda yürütmeyi garanti etmez.

Kotasyon anındaki tahmini nihai makbuzdan ayrı tutun. Fiyat etkisi, emrin rota likiditesiyle beklenen etkileşimidir; kotasyon sonrası hareket, arayüzün referansına göre yürütme slippage’ıdır. Sonradan karşılaştırmak için kotasyonu, saati, rotayı ve minimum çıktıyı kaydedin.

Sandviç, maksimum çıkarılabilir değerin (MEV) bir türüdür. Arayıcı bekleyen swap’i görür, önce işlem yapıp havuz fiyatını kullanıcı aleyhine hareket ettirir, kullanıcının işleminin yürütülmesini bekler ve sonra pozisyonunu kapatmak için tekrar işlem yapar. Kullanıcı başlangıç kotasyonundan daha az alabilir ama gönderilen minimumun üstünde kalabilir. Dar sınır bazı kötü sonuçları geri alabilir; tüm işlem sıralamasını veya normal piyasa hareketlerini engellemez.

Ethereum.org MEV rehberi sandviç sıralamasını ve kötüleşen yürütmeyi açıklar. Her MEV saldırı değildir: arbitraj fiyatları yakınlaştırabilir, sandviç kullanıcı yürütmesini kötüleştirebilir. Flashbots Protect kendi korumasını ve koşullarını açıklar; kapsam zincire ve sağlayıcıya bağlıdır, belirli fiyatı garanti etmez.

Alınan token miktarı swap’in toplam maliyeti değildir. Havuz ücreti, varsa arayüz ücreti, ağ maliyeti, kotasyondaki fiyat etkisi, yürütme slippage’ı ve token’a özgü transfer veya alım-satım ücretlerini ayırın. Bazı token’ların transfer davranışı standart dışıdır; swap başarısız olabilir veya farklı miktar aktarabilir. Onay işlemi ayrı olabilir ve kendi ağ maliyetine sahiptir.

Rota toplayıcıları çıktıyı artırmak için swap’i havuzlara veya adımlara bölebilir, ancak sözleşme çağrılarını, ücretleri veya token risklerini artırabilir. Kotasyon tüm piyasalarda en iyi yürütmeyi garanti etmez. Girdi, beklenen ve minimum çıktı, rota, ücret, ağ ve son tarihi karşılaştırın. Ayrıca token onayları ve Ethereum gas ücretleri rehberlerine bakın.

İmzalamadan önce ağı, token sözleşmelerini, girdiyi, rota ve havuz derinliğini, gösterilen fiyat etkisini, beklenen ve minimum çıktıyı, toleransı, son tarihi, ücretleri ve token uyarılarını doğrulayın. Çıktı olağandışı küçükse daha küçük girdi veya başka rota kotasyonuyla karşılaştırın. Başarısız olursa yeniden göndermeden önce nedeni inceleyin; ağ maliyeti doğabilir.

Yürütme sonrası makbuzdaki token miktarlarını kotasyon ve minimumla karşılaştırın; rota, ücret ve saati kaydedin. Minimumu beklenen çıktı sanmayın. Hesaplama ücreti olmayan sabit çarpan modelidir; yoğunlaştırılmış likidite, çok adımlı rota, token vergisi ve işlem sıralaması sonucu değiştirir.

Sabit girdi swap’inde gönderilecek miktar belirlenir ve minimum çıktı konur. Sabit çıktı swap’inde alınacak miktar seçilir; harcamayı sınırlamak için maksimum girdi kullanılabilir. Uniswap geliştirici belgeleri bu iki korumayı ayrı tanımlar.

Bu nedenle %1 her zaman aynı token’ı korumaz. Hangi tarafın sabit olduğunu, sınırın hangi tokene uygulandığını ve rotadaki ücretleri kontrol edin. Aynı havuzda tek işlemi ardışık adımlara bölmek, ücreti olmayan modelde eğri etkisini ortadan kaldırmaz; ağ maliyetini artırabilir ve araya başka işlemler girmesine alan açabilir.