Tahvilde clean price ve dirty price: tahakkuk etmiş faizin ödeme tutarına etkisi

Tahvil fiyatları çoğunlukla nominal değerin yüzdesi olarak kote edilir. Bu yöntemde 98,50 kotasyonu her 100 $ nominal değer için 98,50 $ demektir; 10.000 $ nominal için kotasyon fiyatı 9.850 $ olur. FINRA'nın tahvil rehberi, tahvil kotasyonlarının genellikle nominal değerin yüzdesi olarak verildiğini açıklar. Bu fiyat, tahvilin piyasa değerini karşılaştırmaya yarar; ancak kupon tarihleri arasındaki bir işlemin takası için gereken toplam nakit olmayabilir.

Kupon ödeyen sıradan bir tahvil kupon tarihleri arasında el değiştirdiğinde, takas tutarı genellikle iki parçadan oluşur: kote edilen tahvil fiyatı ve tahakkuk etmiş kupon faizi. Clean price, faiz eklenmeden önceki fiyat bileşenidir. Dirty price ya da full price, geçerli hesaplama yöntemiyle tahakkuk eden faizi de içerir. Kotasyon nominal 100 $ başına puan olarak veriliyorsa, dolar cinsinden faiz tutarını eklemeden önce kotasyonu toplam nominal değer için dolara çevirin.

“Clean” sözcüğü, tahakkuk etmiş faizin nasıl ele alındığını anlatır; aracı kurum ücretlerinin veya tüm işlem maliyetlerinin çıkarıldığı anlamına gelmez. Dirty price da her olası hesap kesintisinin toplamını otomatik olarak göstermez. Bu, kotasyon ve takas kuralına göre tahakkuk etmiş faiz eklenmiş tahvil fiyatıdır. Kullanmadan önce ekranda clean price, full price veya nihai işlem tutarından hangisinin gösterildiğini doğrulayın.

İhraççı faizi yalnızca planlı tarihlerde ödese de kupon, faiz dönemi boyunca birikir. Tahvil bu tarihler arasında el değiştirirse satıcı mevcut kupon döneminin bir bölümünde tahvili elinde tutmuştur. Faiz ödeyen bir tahvilin olağan takas hesabında alıcı, kıymetin kurallarına ve özel işlem koşullarına bağlı olarak takas tarihine kadar biriken tutarı satıcıya öder.

FINRA bu ikincil piyasa aktarımını tahvil rehberinde açıkça anlatır: “The buyer compensates you for this portion of the coupon interest.” Yani alıcı, kupon faizinin bu bölümünü satıcıya telafi eder. Rehber aynı tutarın genellikle tahvilin sözleşme fiyatına eklendiğini de belirtir. Bu ödeme, tahvilin kupon nakit akışının takasıdır; ihraççı veya aracı kurum ücreti değildir ve alıcı için yaratılmış ek gelir sayılmaz.

Alıcı ödeme tarihinde tahvilin sahibi olduğu için ihraççıdan sonraki kuponun tamamını alabilir. Ancak bu nakdin içinde alıcının tahvili satın almasından önce birikmiş faiz de bulunur. Takasta satıcıya ödenen tutar, bu önceki tahakkuku hesaba katar. Bu nedenle takas ödemesini ve tarihleri nakit akışı kaydına almadan yalnızca sonraki kupona bakmak, alıcının elde tutma dönemi faizini olduğundan yüksek gösterebilir.

Bu rehberdeki olağan kupon tahvili için şu ilişkiyi kullanın:

Dirty ya da full price = clean price + tahakkuk etmiş faiz

Clean kotasyon nominal 100 $ başına verilmişse önce toplam nominal tutar için dolara çevirin:

Clean fiyat (dolar) = clean kotasyon ÷ 100 × nominal değer

Ardından dolar cinsinden tahakkuk etmiş faizi ekleyin. İşlem teyidi veya kotasyon tahakkuk etmiş faizi zaten içeren bir full price gösteriyorsa aynı faizi ikinci kez eklemeyin. Alan adını görmek yeterli değildir; birimleri, fiyatın hangi esasa dayandığını ve takas tarihini kontrol edin.

Bu ayrım piyasa hareketini okumayı kolaylaştırır. Clean bileşen işlemde kullanılan tahvil fiyatını, tahakkuk etmiş faiz ise ilgili önceki tarihten itibaren gün sayım kuralına göre biriken kuponu gösterir. Clean kotasyon değişmese bile takas tarihi ilerledikçe dirty tutar değişebilir. Bu mekanik değişiklik tek başına tahvilin piyasa değerinin arttığı anlamına gelmez.

Basitleştirilmiş 30/360 esasına göre takas tarihinin 60. günden 90. güne kaydığını varsayalım. Ek 30 günlük faiz 250 $ × (30 ÷ 180) = 41,67 $ olur. Birikmiş faiz 83,33 $'dan 125 $'a, clean kotasyon 98,50 sabitken dirty tutar ise 9.933,33 $'dan 9.975 $'a çıkar. Bu, aynı varsayımsal tahvilde yalnızca tarihin etkisini gösterir; gerçek takas tarihini keyfî olarak değiştirebileceğiniz anlamına gelmez. Nakit takas tutarları arasındaki farkı clean fiyat hareketi saymadan önce tahakkuk etmiş faizi ayırın.

Düzenli kupon ödeyen tahvilde kupon ödendikten sonra yeni faiz dönemi başlar. Kupon tarihinin iki yanındaki işlemleri karşılaştırırken önceki dönemin 60/180 tahakkukunu sürdürmeyin; yeni kupon döneminin başlangıç tarihinden itibaren yeniden hesaplayın.

Nominal değeri 10.000 $, yıllık kupon oranı %5 ve yılda iki eşit ödeme yapan varsayımsal bir tahvil düşünelim. Yıllık kupon 10.000 $ × %5 = 500 $, dolayısıyla altı aylık kupon 500 $ ÷ 2 = 250 $ olur. Bu örnek basit 30/360 varsayımını kullanır: altı aylık kupon dönemi 180 gün kabul edilir ve takasa kadar 60 gün geçmiştir.

Tahakkuk etmiş faiz = 250 $ × (60 ÷ 180) = 83,33 $

Clean kotasyon 98,50 ise clean dolar fiyatı 98,50 ÷ 100 × 10.000 $ = 9.850 $ olur. Masraflar öncesindeki dirty takas tutarı 9.850 $ + 83,33 $ = 9.933,33 $'dır. Her 100 $ nominal başına tahakkuk etmiş tutar yaklaşık 0,8333 $, full price ise yaklaşık 99,3333'tür. Tahvil hâlâ 98,50 clean fiyatından kote edilir; eklenen 83,33 $, clean kotasyonun yükselmesi değil, takasta kupon faizinin paylaştırılmasıdır.

Birimlere dikkat edin. 98,50'yi doğrudan 10.000 $ ile çarpmak clean fiyatı 100 kat fazla hesaplar; çünkü 98,50 tüm nominalin yüzdesi değil, her 100 $ nominal için verilen fiyattır. Tahakkuk hesabında da aynı 180 günlük varsayımsal dönem için yıllık 500 $ kuponun tamamı değil, 250 $ altı aylık kupon kullanılır.

Aynı varsayımsal örneği sürdürelim. Takas tarihinde 180 günün 60'ı geçmişse sonraki kupon tarihine 120 gün kalmıştır. Aynı basit varsayımlarla alıcının kalan döneme karşılık gelen kuponu 250 $ × (120 ÷ 180) = 166,67 $ olur. Alıcı takasta satıcıya 83,33 $ öder ve daha sonra ihraççıdan 250 $ kuponun tamamını alır. Nakit akışı böylece 83,33 $'ı takas öncesi döneme, 166,67 $'ı takas sonrasına ayırır.

Bu kayıt yaygın bir yanlış okumayı önler: alıcının 250 $ kupon alması, elde tutma süresinde 250 $ getiri kazandığı anlamına gelmez. Takasta ödenen 83,33 $, kupon döneminin daha önceki bölümündeki satıcı payını karşılar. Clean fiyat değişimi, daha sonraki satış fiyatı, vergi uygulaması ve masraflar alıcının gerçek getirisini ayrıca etkiler.

Tahakkuk etmiş faiz ihraççıdan gelen ikinci bir kupon ödemesi de değildir. İhraççı planlanan kuponu bir kez öder. İşlem takası, kullanılan tarihler ve hesaplama yöntemi uyarınca eski ve yeni sahipler arasındaki ekonomik payı yeniden dağıtır. Gerçek bir tahvilde bu 60/180 örneğini varsaymak yerine işlem teyidini ve tahvil koşullarını izleyin.

Örnekteki 60/180 oranı, açıkça belirtilmiş basitleştirici bir varsayımdır; evrensel piyasa kuralı değildir. İlgili tarihler arasında önceki kupon tarihi ve takas tarihi bulunabilir. Kurallar takvim günlerinin nasıl sayılacağını, uç tarihlerin dahil edilip edilmeyeceğini ve kısa ya da uzun kupon dönemlerinin nasıl ele alınacağını belirler. MSRB Rule G-33, belediye tahvilleri için standart hesaplamaları düzenler ve geçerli gün sayım kurallarına göre takas tarihinden önceki ana kadar tahakkuk eden faizi tanımlar.

Kurallar kıymet türüne ve piyasaya göre değişir. Örneğin FINRA tahakkuk etmiş faiz hesaplayıcısı, şirket ve belediye tahvilleri için 360 günlük yılı, devlet tahvilleri için 365 günlük yılı seçer. Bu, her tahvile tek bir ayarı uygulama izni değil; tahvil türüne uygun kuralı seçme gereğini hatırlatır. MSRB Rule G-33, olağan dışı kupon özelliklerinin standart fiyat ve getiri ayarlarıyla hesaplama anormallikleri yaratabileceği konusunda da uyarır.

Emir giriş tarihinden tahmin yürütmek yerine işlemin gerektirdiği takas tarihini ve tahvil koşullarını kullanın. Kupon sıklığı, başlangıç tarihi, ilk veya son kupon döneminin uzunluğu, artık yıllar, hafta sonu veya tatil ayarlamaları ve piyasaya özgü kurallar tahakkuk tutarını değiştirebilir. Belediye tahvillerindeki müşteri işlemlerinde MSRB Rule G-15, teyitte toplam işlem parasının ve tahakkuk etmiş faizin yer almasını gerektirir. Bu kural kendi piyasasına özgüdür ve diğer tahvillerin kurallarının yerine geçmez.

Tahakkuk etmiş faiz ile aracı kurum tazminatı farklı konuları açıklar. Tahakkuk etmiş faiz zaman içinde oluşan kuponu sahipler arasında paylaştırır. Dealer'ın anapara olarak işlem yaparken uyguladığı markup veya markdown kendi tazminatını yansıtır; aracı sıfatıyla işlemde komisyon ya da açıklanmış başka işlem maliyetleri olabilir. Piyasaya, işleme ve teyide bağlı olarak bu maliyetler kote tahvil fiyatına dahil edilebilir veya ayrı gösterilebilir.

MSRB'nin belediye tahvili fiyatlandırma rehberi, belediye tahvili kotasyonunun nominal değere dayandığını ve işlem tarihine bağlı olarak işleme bir miktar tahakkuk etmiş faiz eklenebileceğini açıklar. Rehber ayrıca dealer tazminatını tahakkuk etmiş kupondan ayırır. Yukarıdaki varsayımsal faturada 9.933,33 $, clean tahvil fiyatı ile tahakkuk etmiş faizin ayrı ücretlerden önceki toplamıdır. Dealer fiyat düzeltmesi, komisyon veya başka bir masraf varsa hesaptan çekilecek gerçek tutar farklı olabilir.

Dolayısıyla “clean”, “masrafsız”; “dirty” ise “hesaptaki tüm kesintiler dahil” demek değildir. İşlem teyidindeki fiyat esasını, tahakkuk etmiş faiz tutarını, toplam işlem tutarını ve komisyon/masraf alanlarını ayrı ayrı okuyun. Gösterilen fiyata faiz zaten dahilse tekrar eklemek aynı tutarı iki kez sayar.

Bu açıklama, ABD ikincil piyasasında ödeme tarihleri arasında alınan veya satılan sıradan bir kupon tahvilini ele alır. Sıfır kuponlu kıymetler, temerrüde düşmüş veya flat işlem gören tahviller, düzensiz kuponlar ve özel koşullu işlemler farklı şekilde ele alınabilir. MSRB kuralları tahakkuk etmiş faizin aynı biçimde gösterilmediği durumları belirtir; bu nedenle basit formülü belirtilen kapsamının dışına taşımayın.

ABD Hazine tahvillerinin yeniden ihracı ayrı ve daha dar bir durumdur. Hazine, daha önce çıkarılmış bir kıymetin ek miktarını ihraç edebilir; yeniden ihraç tarihi ilk tarihinden farklı olabilir. Bu durumda TreasuryDirect'in pazarlanabilir kıymet satın alma rehberi, tahakkuk etmiş faizin “becomes part of the purchase price” olduğunu ve ilk düzenli faiz ödemesinin parçası olarak geri verildiğini açıklar. Bu, ilk ihraçtaki uygulamadır; ikincil piyasada satıcı ile alıcı arasında kupon tahakkukunu paylaştırma konusu değildir.

Bir işlemi kontrol ederken nominal değeri, clean kotasyonu ve birimlerini, kupon oranı ve sıklığını, önceki kupon tarihini, takas tarihini, gün sayım kuralını, tahakkuk tutarını ve ekranda gösterilen toplamın faizi içerip içermediğini kaydedin. Sonra işlem teyidindeki komisyon, markup, markdown ve diğer masrafları ayrıca kontrol edin. Fiziki teslimli Hazine vadeli işlemlerindeki farklı hesap için Hazine tahvili vadeli işlem teslim fatura tutarı, ilk Hazine ihalesi alanları için Hazine ihalesi sonuçlarını okuma rehberi yazısına bakın.