การสเตก Ethereum กับ Liquid Staking: รางวัล การถอน และความเสี่ยง

การสเตก Ethereum คือการฝาก ETH เพื่อเปิดใช้งาน validator ที่เข้าร่วมฉันทามติ validator ต้องออนไลน์และทำตามกฎของโปรโตคอล การทำงานที่ดีอาจได้รับรางวัล แต่การหยุดทำงานหรือฝ่าฝืนกฎอาจทำให้รางวัลลดลงหรือถูกลงโทษ การสเตกไม่ใช่เงินฝากธนาคารหรือพันธบัตรดอกเบี้ยคงที่ รางวัลเปลี่ยนไปตามเครือข่ายและผลงานของ validator ส่วนราคา ETH ก็เคลื่อนไหวแยกกัน

การเปิดใช้งาน validator มาตรฐานที่ดูแลเองปัจจุบันมักต้องใช้ 32 ETH แต่ไม่ได้หมายความว่าการสเตกทุกแบบต้องใช้ 32 ETH พูลเปิดให้ร่วมด้วยจำนวนที่น้อยกว่าได้ และบริการอาจจัดการการดำเนินงานแทน โดยแลกกับการพึ่งพาผู้ดำเนินการ สัญญา ผู้รับฝากสินทรัพย์ หรือเงื่อนไขบริการ ดูทางเลือกหลักใน ภาพรวมการสเตกของ Ethereum.org

การสเตกที่บ้านหมายถึงคุณรันโหนดและซอฟต์แวร์ validator เอง ดูแลไฟฟ้าและอินเทอร์เน็ต รวมทั้งจัดการการอัปเดตและการแจ้งเตือน คุณควบคุมการตั้งค่าได้ แต่ต้องแก้ปัญหาและสำรองข้อมูลเองด้วย อุปกรณ์ขัดข้อง การเชื่อมต่อหลุด หรือกำหนดค่าผิดอาจลดรางวัลหรือทำให้ถูกลงโทษ

คีย์ลงนามของ validator กับข้อมูลรับการถอนมีหน้าที่ต่างกัน คีย์ลงนามใช้อนุมัติงานของ validator ส่วนข้อมูลถอนระบุว่าจะส่ง ETH ที่ถอนได้ไปยังที่อยู่ใด การสูญเสียคีย์ลงนามไม่เหมือนกับการสูญเสียสิทธิควบคุมที่อยู่ถอน การตั้งค่าบางอย่างแก้กลับได้ยากหรือไม่ได้เลย ก่อนฝากเงินให้ตรวจที่อยู่และผู้ถือคีย์ตามคำแนะนำ Launchpad ทางการ

การใช้บริการสเตกอาจหมายถึงคุณฝาก 32 ETH เต็มจำนวนและให้ผู้อื่นดูแลเครื่อง validator ผลงานของผู้ดำเนินการยังส่งผลต่อรางวัลและบทลงโทษ ตรวจว่าใครควบคุมคีย์ลงนามและข้อมูลถอน คิดค่าธรรมเนียมอย่างไร จัดการเมื่อระบบขัดข้องอย่างไร และการออกจากบริการต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้ให้บริการหรือไม่ การควบคุมการถอนด้วยตนเองช่วยลดความเสี่ยงคู่สัญญาบางส่วน แต่ไม่ขจัดความเสี่ยงจากการดำเนินงานหรือซอฟต์แวร์ คู่มือ delegated staking ของ Ethereum.org อธิบายสมมติฐานด้านความไว้วางใจ

ผลิตภัณฑ์ของกระดานซื้อขายที่เรียกว่า “staking” หรือ “Earn” อาจเป็นบริการรับฝากของบริษัท ไม่ใช่การเข้าร่วมฉันทามติ Ethereum โดยตรง ผู้ให้บริการอาจกำหนดแหล่งผลตอบแทน เงื่อนไข และเวลาถอนได้ สำหรับพูลบนเชนให้ตรวจสัญญา รายชื่อผู้ดำเนินการที่เปิดเผย การกำกับดูแล และกติกาการแลกคืน คำว่า “กระจายศูนย์” อย่างเดียวทดแทนการตรวจสอบไม่ได้

พูลสเตกรวบรวม ETH จากผู้ใช้หลายคนเพื่อสนับสนุน validator หรือมอบหมายการดูแล บางพูลออกโทเค็น liquid staking (LST) ซึ่งเป็นหลักฐานสิทธิเรียกร้องตามกติกาของพูล บางแห่งแสดงเพียงยอดภายในโดยไม่มีโทเค็นที่โอนให้กันได้อย่างอิสระ การถือ LST ในกระเป๋าของตนทำให้ควบคุมโทเค็นนั้นได้ แต่ผู้ดำเนินการพูลอาจยังดูแล validator อยู่ การนำไปค้ำประกันเงินกู้หรือใช้ในโปรโตคอลสภาพคล่องเพิ่มความเสี่ยงจากสัญญาอัจฉริยะ การชำระหลักประกัน และพูลสภาพคล่อง

กลไก LST แตกต่างกัน โทเค็นแบบ rebasing อาจเปลี่ยนจำนวนในกระเป๋าเมื่อรางวัลสะสม โทเค็นที่อิงอัตราแลกเปลี่ยนอาจคงจำนวนเดิม แต่ปริมาณ ETH ที่แต่ละโทเค็นแทนเปลี่ยนไป ยอดที่แสดงอย่างใดอย่างหนึ่งไม่บอกจำนวน ETH ที่แลกคืนได้หรือราคาที่ขายได้ ตรวจสัญญา เงื่อนไขพูล ค่าธรรมเนียม และขั้นตอนแลกคืน คู่มือ pooled และ liquid staking ของ Ethereum.org อธิบายความเสี่ยงเพิ่มเติมจากสัญญา ตลาด ผู้ดำเนินการ และการกำกับดูแล

รางวัลจากโปรโตคอลเปลี่ยนตามสภาพเครือข่ายและผลงาน validator พูลหรือบริการอาจหักส่วนหนึ่งไว้ เปรียบเทียบแหล่งที่มาและช่วงเวลาคำนวณรางวัล ดูว่าคิดค่าธรรมเนียมจากเงินต้นหรือรางวัล รวมต้นทุนดำเนินงานและถอนอะไรบ้าง และคำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงราคาโทเค็นหรือไม่ อัตราที่สูงกว่าอาจมาจากการให้กู้หรือ restaking ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงนอกเหนือจากการตรวจสอบทั่วไป

สมมติว่าพูลสมมติแห่งหนึ่งได้รางวัลรวม 0.40 ETH จากเงินฝาก 10 ETH และคิดค่าธรรมเนียม 10% ของรางวัล ค่าธรรมเนียมคือ 0.04 ETH จึงเหลือ 0.36 ETH ก่อนค่าใช้จ่ายอื่น นี่เป็นเพียงตัวอย่างการคำนวณ ไม่ใช่อัตรารางวัลปัจจุบัน และไม่รวมภาษี gas บทลงโทษ การเปลี่ยนราคา หรือค่าถอน ตรวจวิธีคิดค่าธรรมเนียมของพูลจริง

เพื่อประกอบคำอธิบาย สมมติโทเค็น LST แบบอัตราแลกเปลี่ยนแทน 1.036 ETH ต่อโทเค็นหลังรับรางวัล โทเค็น 10 หน่วยจะมีมูลค่าอ้างอิงเพื่อแลกคืน 10.36 ETH หากราคาตลาดต่ำกว่ามูลค่านั้น 1% การขาย 10 โทเค็นจะได้เงินประมาณ 10.2564 ETH ก่อนค่าซื้อขาย รางวัลสเตกที่แสดงไว้ไม่ได้ลบส่วนต่างนี้ โทเค็นแบบ rebasing อาจแสดงรางวัลต่างออกไป แต่ราคาตลาดและเงื่อนไขแลกคืนยังสำคัญ

Ethereum รองรับการออกจาก validator และการถอน แต่คำขอไม่ได้เสร็จทันทีเสมอไป validator อาจต้องรอคิวออกจากเครือข่าย ระยะเวลาขึ้นกับจำนวน validator ที่ออกพร้อมกันและสภาพเครือข่าย นอกจากนี้ต้องตั้งที่อยู่และข้อมูลถอนให้ถูกต้อง อย่าคาดหวังวันที่แน่นอนหากโปรโตคอลและเงื่อนไขผู้ให้บริการไม่รับรอง คู่มือถอนของ Ethereum.org แนะนำให้ผู้ใช้พูลและผู้ถือโทเค็นตรวจขั้นตอนของผู้ให้บริการแต่ละราย

ผู้ถือ LST มักยื่นขอแลกคืนกับพูลหรือขายโทเค็นในตลาดได้ การแลกคืนเป็นไปตามเงื่อนไขพูลและอาจมีคิว การขายในตลาดขึ้นกับราคาเสนอซื้อ ความลึกตลาด และ slippage โทเค็นอาจซื้อขายต่ำกว่ามูลค่าอ้างอิงสำหรับแลกคืน ราคาที่เห็นไม่ได้รับประกันว่าจะขายได้ครบตามจำนวนที่ต้องการ ก่อนฝากให้ดูยอดถอนขั้นต่ำ ยกเลิกคำขอได้หรือไม่ ค่าธรรมเนียม เงื่อนไขดำเนินการ และสภาพคล่องตลาด

การดูแลเองมีความเสี่ยงด้านอุปกรณ์ การเชื่อมต่อ การจัดการคีย์ และบทลงโทษ การมอบหมายเพิ่มความเสี่ยงจากผลงานและเงื่อนไขของผู้ให้บริการ พูลและ LST เพิ่มความเสี่ยงจากข้อบกพร่องในสัญญา การกระจุกตัวของผู้ดำเนินการ การเปลี่ยนกติกากำกับดูแล การแลกคืนล่าช้า และราคาเบี่ยงเบน การนำ LST กลับไปใช้เป็นหลักประกันหรือในโปรโตคอลอื่นเพิ่มความเสี่ยงด้านการชำระบัญชี oracle และสัญญาอื่น ความเสี่ยงเหล่านี้สะสมกัน ไม่ได้หักล้างกัน

จำนวนรางวัลเป็น ETH กับราคา ETH เป็นคนละเรื่อง ยอด ETH อาจเพิ่มขึ้นขณะที่มูลค่าเป็นดอลลาร์ลดลง LST อาจซื้อขายใกล้มูลค่าอ้างอิงแต่ยังแลกคืนยากหากสัญญาหรือผู้ให้บริการมีปัญหา โค้ดเปิดช่วยให้ตรวจสอบได้ แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าปลอดภัยหรือโค้ดที่ใช้งานตรงกับต้นฉบับ การตรวจสอบก็ไม่ได้รับประกันว่าจะพบข้อบกพร่องทั้งหมด ตรวจสิทธิอัปเกรดและเหตุฉุกเฉิน การกระจายผู้ดำเนินการ การเปลี่ยนค่าธรรมเนียม และกติกาแบ่งบทลงโทษหรือความเสียหาย

ใครดำเนิน validator และใครควบคุมคีย์ลงนามกับข้อมูลถอน ผู้ให้บริการรับฝาก ETH ของคุณหรือไม่ โทเค็นแทนสิทธิอะไร แลกคืน ขาย หรือทำได้ทั้งสองแบบ และแต่ละทางอาจใช้เวลานานเท่าใด หักค่าธรรมเนียมอะไร รางวัลมาจากไหน และเกิดอะไรเมื่อ validator ถูกลงโทษ หากจะใช้ LST ในโปรโตคอลอื่น มีกติกาหลักประกันหรือชำระบัญชีเพิ่มอะไรบ้าง

หากเอกสารปัจจุบันไม่มีคำตอบชัดเจน อย่าเทียบบริการจาก APR อย่างเดียว ตรวจที่อยู่สัญญา สิทธิของผู้ดำเนินการและผู้ดูแล การคิดค่าธรรมเนียม การคำนวณรางวัล เงื่อนไขออก และความเสี่ยงหลัก ความพร้อมให้บริการและข้อกำกับต่างกันตามพื้นที่ คู่มือนี้ไม่ได้แนะนำพูลหรือกระดานซื้อขาย อ่านต่อได้ที่คู่มือการดูแลกระเป๋าเงิน, คู่มือการอนุมัติโทเค็น และคู่มือการสเตก HYPE