Cosmos Interchain Security: sağlayıcı zincirler, tüketiciler, ödüller ve slashing

Interchain Security (ICS), ayrı Cosmos zincirlerini Inter-Blockchain Communication (IBC) protokolü üzerinden bağlar. Sağlayıcı zincir doğrulayıcı setini yönetir; tüketici zincir ise bu setteki uygun doğrulayıcıları kendi bloklarını üretmek ve onaylamak için kullanır. Her zincirin durum makinesi, defteri, ücretleri, token'ı, yönetişimi ve uygulama kuralları ayrı kalır.

“Güvenliği paylaşmak”, delegatörün coin'lerinin tüketici zincire taşındığı anlamına gelmez. Delege edilen ATOM, sağlayıcının staking kuralları altında bağlı kalır. Tüketici zincir, sağlayıcı stake'iyle desteklenen doğrulayıcı katılımı elde eder ve bazı doğrulayıcı ihlallerinin kanıtını sağlayıcıya gönderebilir. Bu nedenle cüzdan bakiyesi, tüketici token'ı ve sağlayıcıda bağlı stake birbirinden farklıdır.

ICS yalnızca bir IBC token köprüsü de değildir. IBC zincirler arasında doğrulanmış iletişim sağlar; ICS ise doğrulayıcı seti güncellemelerini ve ihlal kanıtlarını aktarmak için özel bir zincirler arası doğrulama uygulaması kullanır. Bir token transferi, doğrulayıcı seti paylaşmadan ICS-20'yi kullanabilir. Doğrulayıcı paylaşımı da tüketicideki her uygulamayı veya token'ı otomatik olarak güvenli hâle getirmez.

Interchain Security genel bakışı · Interchain Security terimleri

Tüketici zincirin sağlayıcının bütün doğrulayıcı setini kopyalaması gerekmez. Partial Set Security (PSS), tüketicinin bir alt küme seçmesine imkân tanır. Top N yapılandırması, sağlayıcıdaki oy gücünün belirlenmiş bir oranına göre doğrulayıcı seçer. opt-in yapılandırmasında uygun doğrulayıcılar belirli bir tüketiciye katılmayı kendileri seçer. Hangi kuralın geçerli olduğu zincirin güncel ayarlarından doğrulanmalıdır.

Power shaping ayarları tüketici setini daha da daraltabilir veya yeniden dengeleyebilir. Örneğin tüketici, en yüksek doğrulayıcı sayısını ya da tek bir doğrulayıcının tüketicideki oy gücü payını sınırlayabilir; izin ve engelleme listeleri de uygulayabilir. Bu ayarlar tüketicinin doğrulayıcı setini değiştirir, sağlayıcıda bağlı stake'in dağılımını değiştirmez.

Bazı doğrulayıcıların katılması zorunlu olabileceğinden Top N zincirler genellikle sağlayıcı yönetişiminin onayını gerektirir. opt-in zincirler ise doğrulayıcıları zorlamadan başlatılabilir. Sadece “Cosmos zinciri” ifadesinden lansman yolunu çıkarmayın. Zincir kimliğini ve consumer ID'yi, lansman durumunu, Top N veya opt-in kuralını, power shaping parametrelerini ve sağlayıcının güncel yönetişim sürecini kontrol edin; belgeler ve özellikler değişebilir.

Partial Set Security · Power shaping · İzinsiz ICS

Tüketici zincire katılan bir sağlayıcı doğrulayıcısı genellikle ayrı bir tüketici düğümü çalıştırır ve o zincirin yazılımı ile lansman talimatlarını izler. Sağlayıcı anahtarını tekrar kullanmak yerine her tüketici için ayrı bir konsensüs anahtarı atanabilir. Anahtarları ayırmak, tüketici düğümü ele geçirilirse sağlayıcının imza anahtarının da açığa çıkma ihtimalini azaltır; operasyon, yazılım ve imza risklerini ortadan kaldırmaz.

Katılım kuralı, tüketici düğümünü kimin çalıştırması gerektiğini belirler. Top N'de sorumluluk sağlayıcıdaki oy gücüne ve belirlenen eşiğe bağlı olabilir; opt-in'de seçimi genellikle doğrulayıcı yapar. Güç sınırları veya listeler nihai seti değiştirebilir. Doğrulayıcılar her tüketici için uygunluğu, anahtar atamasını, binary hash'ini, başlangıç zamanını ve izleme gereksinimlerini kontrol etmelidir.

Delegatörler genellikle tüketici düğümü çalıştırmaz. Sağlayıcıdaki stake'leri bu ek işi yapan doğrulayıcıyı destekler ve tüketicideki bir ceza o stake'i etkileyebilir. Bu nedenle sağlayıcıdaki doğrulayıcının kimliğini ve çalışma süresini kontrol etmek tek başına yeterli değildir; her tüketicinin katılım ve ihlal kuralları da önemlidir.

Doğrulayıcı kılavuzu ve başlangıç sırası · Anahtar ataması

Sağlayıcıdaki stake veya katılım koşulları değişirse tüketici doğrulayıcı setinin de güncellenmesi gerekebilir. ICS, set değişikliklerini Cross-Chain Validation (CCV) kanalı üzerinden gönderir. Relayer mesajları zincirler arasında taşır; her zincir protokol durumunu doğrular ve kendi değişikliklerini uygular. Relayer, tüketici doğrulayıcısı değildir ve hangi imzaların geçerli olduğuna karar vermez.

Bu koordinasyon, katılım ve çıkış zamanlamasını bağımsız bir zincire kıyasla daha karmaşık hâle getirebilir. Eski CCV tasarımı, zincirler arası unbonding'i korumak için doğrulayıcı-set değişiklik paketlerini ve olgunluk bildirimlerini açıklar. Uygulama zamanla gelişti; bu yüzden genel bir ICS açıklaması, sağlayıcıdan undelegate etmek için herkes adına aynı ek süreyi garanti edemez. Kesin davranış protokol sürümüne ve zincir parametrelerine bağlıdır.

Delegasyonu değiştirmeden veya stake'i çekmeden önce sağlayıcı ve tüketicinin güncel belgelerini okuyun ve bekleyen unbonding kayıtlarını inceleyin. Normal staking süresini ICS'ye özgü koordinasyondan ayırın. Gecikmiş bir relayer veya eski bir client da temel kuralı değiştirmeden paket ilerlemesini geciktirebilir.

IBC belirtiminde CCV genel bakışı · Doğrulayıcı kılavuzu

Tüketici, doğrulayıcı ihlaline ilişkin kanıtı sağlayıcıya gönderebilir. ICS belgeleri downtime ile double signing gibi equivocation ihlallerini ayırır. Zincirin kuralları, protokol sürümü ve tüketiciye özgü infraction parametreleri kanıtın nasıl işleneceğini belirler; sonuç jail, stake kesintisi veya ikisi birden olabilir.

Bütün zincirler için geçerli tek bir ceza oranı yoktur. Güncel resmî belgeler downtime sonucunu da tamamen aynı şekilde açıklamaz: doğrulayıcı kılavuzu Hub için slash olmadan jail derken, slashing özelliği sayfası tüketici parametrelerine göre jail ve slash tarif eder. Bu nedenle yalnızca “ICS” etiketinden mali sonuç çıkarmayın; söz konusu zincirin uygulamasını, yapılandırmasını ve kanıt sürecini kontrol edin. Geçerli double-signing kanıtı, sağlayıcıda slash, jail ve tombstone ile sonuçlanabilir.

Sağlayıcı stake'i keserse, sağlayıcının staking kurallarına göre doğrulayıcı ve delegatörler ekonomik etkiyi paylaşabilir. Jail, doğrulayıcıyı sağlayıcının etkin setinden ve dolayısıyla tüketici setlerinden de çıkarabilir. Tüketici ihlalinin yalnızca tüketici token'ı ödüllerini etkilediğini varsaymayın.

Tüketicinin başlattığı slashing · Interchain Security doğrulayıcı kılavuzu

Tüketici, blok ödüllerinin veya ücretlerin belirlenmiş bir bölümünü güvenlik karşılığı sağlayıcıya gönderebilir. Varlıklar IBC transfer kanalı üzerinden dönemsel olarak aktarılır. Sağlayıcı yalnızca izin verdiği denom'ları kabul eder; kimin uygun olduğu tüketici kurallarına bağlıdır. Güncel belgeler, ödül almadan önce doğrulayıcının belirli sayıda epoch boyunca kesintisiz doğrulama yapmasının gerekebileceğini belirtir; delegatörler daha sonra sağlayıcının dağıtım kurallarına göre pay alabilir.

Basit ve varsayımsal bir örnek: tüketici bir dönemde 12.000 birim uygun ücret ve enflasyon ödülü kaydetmiş, yönetişim de sağlayıcı payını %25 olarak belirlemiş olsun. Hesap, sağlayıcı ödül havuzuna doğru gönderilen 3.000 birim verir. Bu sonuç dolar değerini, doğrulayıcıya nihai tahsisi, dağıtım zamanını veya gelecek getiriyi göstermez. Oy gücü sınırı uygulanıyorsa dağıtım ağırlığı, sağlayıcıdaki ilk güç yerine tüketicide şekillendirilmiş oy gücüne göre belirlenebilir.

Ödül token'ı oynak, likit olmayan veya talep etmesi maliyetli olabilir. Görüntülenen APY; tüketici etkinliği, ödül payı, uygun doğrulayıcılar, komisyon, sağlayıcı dağıtımı, kabul edilen denom ve opt-in süresi gibi değişen varsayımları birleştirebilir. Tüketici ödüllerini garanti APY veya slash riskinin kesin karşılığı değil, değişken bir protokol akışı olarak değerlendirin.

Ödül dağıtım kuralları · Tüketici zincir doğrulayıcı ödülleri

Sağlayıcı doğrulayıcılarının kullanılması, yalnızca küçük ve yeni bir doğrulayıcı setine dayanmaya kıyasla tüketiciye saldırmayı zorlaştırabilir. Ancak tüketici sağlayıcının aynısı hâline gelmez. Kendi uygulama yazılımı, yönetişimi, ekonomik tasarımı, IBC client ve kanalları, operasyonel bağımlılıkları ve varsa smart contract veya modülleri vardır.

Doğrulayıcı seti güvenlik modelinin yalnızca bir parçasıdır. Tüketicinin alt kümesi sağlayıcının tüm setinden daha yoğunlaşmış veya farklı erişilebilirlik özelliklerine sahip olabilir. Client ya da relayer sorunu koordinasyonu geciktirebilir; sağlayıcı doğrulayıcıları doğru davransa bile tüketici yazılımındaki hata tüketiciye zarar verebilir. Yönetişim parametreleri değiştirebilir, token değeri de doğrulama mekanizmasından bağımsız olarak düşebilir.

“Cosmos Hub tarafından güvence altına alınmıştır” ifadesi incelemenin başlangıcıdır, eksiksiz bir risk derecesi değildir. Hangi sağlayıcının katıldığını, hangi doğrulayıcıların bulunduğunu, oy güçlerinin nasıl şekillendirildiğini, hangi kanıtın slash getirdiğini, hangi ödüllerin aktarıldığını ve çıkış veya geçiş sürecini sorun. Güvenlik, belirli bir yapılandırma ve çalışma dönemine bağlıdır.

Interchain terimleri ve güvenlik türleri · Tüketici zincir yönetişimi

Önce doğru chain ID, consumer ID ve sağlayıcıyı doğrulayın. Top N mi opt-in mi kullanıldığını, power cap veya listelerin doğrulayıcı setini değiştirip değiştirmediğini ve yayımlanan listenin son güncellemeyi yansıtıp yansıtmadığını kontrol edin. Doğrulayıcı sayısı tek başına oy gücü dağılımını göstermez.

Doğrulayıcı veya delegatörseniz, doğrulayıcının opt-in yapması gerekip gerekmediğini, tüketici için hangi consensus key'in kullanıldığını, doğru binary'nin çalışıp çalışmadığını ve downtime ya da double signing'in nasıl ele alındığını doğrulayın. Aktif jail ve slash parametrelerini okuyun. Delegasyon yaparken sağlayıcıda bağlı stake'i cüzdanda görülen tüketici ödüllerinden ayırın.

Son olarak kabul edilen ödül denom'larını, uygunluk için gereken epoch sayısını, dağıtım ve komisyon kurallarını, tüketici yönetişim yetkilerini, relayer ve client durumunu ve güncel undelegation veya changeover sürecini kontrol edin. Bunları yalnızca sağlayıcı staking'iyle veya token transferiyle karıştırmayın; farklı sorulara yanıt verirler.

[Cosmos Hub delegasyonu ve slashing](/learn/cosmos-staking-delegation-unbonding-slashing-validator-commission-explained) · [IBC transferleri ve relayer riskleri](/learn/cosmos-ibc-transfer-clients-channels-packet-timeouts-relayer-risks-explained) · Kripto staking ve DeFi kredisi

Birincil kaynaklar: Interchain Security genel bakışı; terimler; Partial Set Security; Power shaping; ödül dağıtımı; tüketicinin başlattığı slashing; doğrulayıcı kılavuzu; IBC CCV belirtimi.