Ethereum-gaskosten berekenen: base fee, priority fee en gaslimiet

Op Ethereum is gas de eenheid waarmee wordt geteld hoeveel rekenwerk de EVM nodig heeft om een transactie te verwerken. Een eenvoudige ETH-overboeking vergt relatief weinig werk; voor het verplaatsen van een token of het uitvoeren van meerdere voorwaarden in een smart contract kan meer nodig zijn. Twee transacties die evenveel ETH versturen, kunnen daarom toch verschillende hoeveelheden gas gebruiken als ze ander werk uitvoeren.

Gaseenheden geven de hoeveelheid werk aan. De gasprijs geeft aan hoeveel ETH je per eenheid aanbiedt. Het product van die twee is de vergoeding. De gaslimiet is het maximumaantal eenheden dat een transactie mag verbruiken; maxFeePerGas is een maximumprijs per eenheid. Deze velden zijn geen onderling verwisselbare versies van één “maximumvergoeding”.

Deze uitleg gaat over een standaard EIP-1559-transactie op Ethereum mainnet. Andere blockchains en layer 2-netwerken kunnen andere vergoedingsstructuren, betaalmiddelen en labels gebruiken. Pas Ethereum-termen niet automatisch op elk netwerk toe. De gasgids van Ethereum.org en de transactiegids leggen de velden uit.

De EVM kent gaskosten toe aan berekeningen en statuswijzigingen. Een contractaanroep kan functie-uitvoering, het lezen of schrijven van opslag en het vastleggen van events toevoegen, wat bij een eenvoudige overboeking niet nodig is. Meer bewerkingen of een langer uitvoeringspad kunnen meer gas kosten. Het gasverbruik bereken je niet door het verstuurde ETH-bedrag of de marktprijs van een token ermee te vermenigvuldigen.

Een ETH-overboeking, een tokenoverdracht en een dapp-aanroep voeren verschillende bewerkingen uit. Contractaanroepen kunnen extra functies uitvoeren en opslag lezen of bijwerken, waardoor ze meer gas kunnen verbruiken dan een eenvoudige overboeking. De receipt van een opgenomen transactie vermeldt het daadwerkelijk verbruikte gas.

Ethereum.org noemt 21.000 gas als voorbeeld voor een standaard ETH-overboeking. Dat is een referentie voor een eenvoudige overboeking, geen gaslimiet die je ook voor contractaanroepen kunt gebruiken; het werk daarvan hangt af van de functies en de opslagtoegang.

Netwerkgas is ook iets anders dan de opnamekosten van een dienst. Een exchange kan operationele kosten toevoegen of een eigen tariefschema hanteren. On-chain gas betaalt voor het rekenwerk dat het netwerk verwerkt. Toont een opnamepagina één bedrag, controleer dan of daarin zowel platformkosten als netwerkkosten zitten.

De gaslimiet (gasLimit) is het maximumaantal gaseenheden dat een transactie mag verbruiken. Het gasverbruik (gasUsed) is de hoeveelheid die daadwerkelijk is gebruikt wanneer de uitvoering eindigt. Een hogere limiet instellen betekent niet automatisch dat alle eenheden in die limiet in rekening worden gebracht. Bij een opgenomen transactie worden de kosten berekend op basis van het daadwerkelijk verbruikte gas en de effectieve gasprijs; ongebruikte limietruimte wordt niet verbruikt.

Als de transactie zelf tijdens de uitvoering zonder gas komt te zitten, wordt de volledige gaslimiet verbruikt en mislukt de transactie. Statuswijzigingen worden teruggedraaid, maar het rekenwerk kost wel een vergoeding. Een hogere limiet staat meer werk toe, maar vergroot ook het maximale gaskostenrisico: gasLimit × maxFeePerGas. De werkelijke afschrijving hangt nog steeds af van het verbruikte gas en de effectieve prijs.

De gaslimiet is een plafond, geen voorspelling van het daadwerkelijke verbruik. De limiet is geen prijs per eenheid; een hogere prijs lost een tekort aan gaseenheden niet op. Begrijp je niet wat een aanroep uitvoert, raadpleeg dan eerst de officiële uitleg van de wallet of app in plaats van de limiet willekeurig aan te passen.

Bij een EIP-1559-transactie is de base fee de protocolprijs per gas voor een blok. De maximumvergoeding van de transactie moet hoog genoeg zijn om de base fee te dekken van het blok waarin de transactie wordt opgenomen. Het protocol past de base fee van blok tot blok aan op basis van hoeveel gas het vorige blok gebruikte ten opzichte van het doel. De base fee kan stijgen en dalen; het is geen permanent vast tarief.

Het base-feegedeelte voor het daadwerkelijk verbruikte gas wordt verbrand; validators ontvangen dit niet als fooi. Omdat de base fee per blok verandert, kan een wachtende transactie bij opname met een andere base fee te maken krijgen dan op het moment van verzending.

Gwei is een kleine eenheid van ETH: 1 gwei is 0,000000001 ETH. Een hogere gasprijs verhoogt de kosten in ETH, zelfs als het gasverbruik gelijk blijft. Meer gasverbruik verhoogt de kosten ook als de prijs per eenheid niet verandert. Beide kunnen de vergoeding in ETH veranderen, onafhankelijk van de dollarprijs van ETH.

De priority fee is een fooi per gaseenheid die wordt aangeboden aan de validator die een transactie opneemt. Gebruikers concurreren om beperkte blokruimte, dus een hogere fooi kan een transactie aantrekkelijker maken wanneer de overige omstandigheden vergelijkbaar zijn. De fooi geeft urgentie aan, maar garandeert geen opname in een bepaald blok of binnen een bepaalde tijd.

Een hoge priority fee staat los van het aantal gaseenheden dat de transactie nodig heeft. De priority fee verandert de prijs per eenheid; de gaslimiet begrenst het toegestane werk. Een ingewikkelde contractaanroep kan nog steeds mislukken als er te weinig gas is, zelfs met een hoge fooi. Omgekeerd helpen voldoende gaseenheden niet als de prijslimiet de base fee van het blok niet kan dekken.

Validators houden bij hun selectie rekening met blokruimte en andere transactievoorwaarden. De EIP-1559-specificatie geeft de base fee en priority fee verschillende rollen en begrenst hun gecombineerde effectieve prijs tot de maximumvergoeding.

maxFeePerGas is de hoogste prijs per eenheid die je wilt betalen. maxPriorityFeePerGas is de hoogste fooi per eenheid die je aanbiedt. Zodra de transactie wordt opgenomen, bestaat de effectieve prijs uit de base fee plus de fooi die binnen beide plafonds past. De toegepaste fooi wordt beperkt tot de laagste van maxPriorityFeePerGas en maxFeePerGas - baseFee; de effectieve prijs kan daardoor niet hoger zijn dan de maximumvergoeding.

Stel bijvoorbeeld dat de maximumvergoeding 30 gwei is, de maximale fooi 2 gwei en de base fee van het blok 18 gwei. De mogelijke fooi is 2 gwei, waardoor de effectieve prijs 20 gwei is. De transactie betaalt niet automatisch 30 gwei alleen omdat dat het maximum is. Stijgt de base fee naar 31 gwei, dan dekt een limiet van 30 gwei dat blok niet en kan de transactie daar niet worden opgenomen.

Naarmate de base fee dichter bij de maximumvergoeding komt, blijft er minder ruimte over voor een fooi. Zelfs met een maximale fooi van 5 gwei kan de toegepaste fooi hoogstens 1 gwei zijn als maxFeePerGas - baseFee maar 1 gwei is. Bekijk beide plafonds samen met de actuele base fee.

De volgende cijfers zijn aannames om de berekening te laten zien. Stel dat een transactie een gaslimiet van 30.000 eenheden heeft, 24.000 eenheden gebruikt en wordt opgenomen in een blok met een base fee van 18 gwei. Stel de maximale fooi in op 2 gwei en de maximumvergoeding op 30 gwei. De toegepaste fooi is min(2, 30 - 18) = 2 gwei, dus de effectieve prijs is 18 + 2 = 20 gwei.

De werkelijke gaskosten zijn 24.000 × 20 = 480.000 gwei. Omdat 1 ETH gelijk is aan 1.000.000.000 gwei, is dat 0,00048 ETH. Het base-feegedeelte is 24.000 × 18 = 432.000 gwei, oftewel 0,000432 ETH. De fooi is 24.000 × 2 = 48.000 gwei, oftewel 0,000048 ETH. Samen zijn de twee delen gelijk aan de werkelijke vergoeding van 0,00048 ETH.

Vermenigvuldig je de volledige gaslimiet met het prijsplafond, dan krijg je 30.000 × 30 = 900.000 gwei, oftewel 0,0009 ETH. Dat is het plafond voor de gaskosten bij deze instellingen als zowel de volledige limiet als de maximale eenheidsprijs wordt gebruikt. Het is niet de werkelijke vergoeding in dit voorbeeld. Het ETH-bedrag dat naar de ontvanger gaat, staat los van de gaskosten. Zie het plafond niet als een vaste afschrijving en de vergoeding niet als een percentage van de overboeking. Deze cijfers zijn illustratief en geen actuele prijsopgave.

Ga er niet van uit dat de gaskosten worden terugbetaald alleen omdat een wallet “mislukt” toont. Wordt een transactie in een blok opgenomen en daarna tijdens de EVM-uitvoering teruggedraaid, dan worden statuswijzigingen ongedaan gemaakt terwijl het verbruikte gas wel kosten oplevert. Komt de transactie zelf tijdens de uitvoering zonder gas te zitten, dan wordt de volledige gaslimiet verbruikt. Het rekenwerk heeft plaatsgevonden, ook als het beoogde resultaat uitbleef.

Een transactie die de validatie niet haalt voordat die wordt opgenomen, is anders. Een ETH-overboeking die met minder dan de vereiste hoeveelheid gas wordt verzonden, kan bijvoorbeeld worden afgewezen voordat die in een blok komt; in dat geval wordt geen uitvoeringsgas verbruikt. “Afgewezen vóór opname” en “opgenomen en daarna tijdens de uitvoering teruggedraaid” zijn niet dezelfde status.

Controleer de transactiehash op status, gasverbruik, effectieve gasprijs en uitvoeringsresultaat. Een korte foutmelding van een wallet noemt de oorzaak mogelijk niet. Ethereum.org maakt onderscheid tussen een validatieafwijzing vóór opname en een transactie die tijdens de uitvoering zonder gas komt te zitten.

Controleer vóór ondertekening welk netwerk je gebruikt en of het om een eenvoudige overboeking of een contractaanroep gaat. De wallet kan een geschatte vergoeding, gaslimiet, geschatte base fee, priority-feeplafond, maximumfeeplafond en het te versturen ETH- of tokenbedrag tonen. Die waarden beantwoorden verschillende vragen. Toont het scherm alleen de maximale gaskosten, open dan de details om te zien op welk plafond dit slaat in plaats van het als een zekere afschrijving te behandelen.

Wallets kunnen fee-schattingen invullen, zodat je vaak niet elk veld handmatig hoeft aan te passen. Die schattingen zijn gebaseerd op de netwerkomstandigheden van dat moment; ze garanderen niet wanneer een transactie wordt opgenomen of wat de uiteindelijke kosten zijn. Een laag prijsplafond kan ervoor zorgen dat de transactie blijft wachten. De limiet of fooi verhogen zonder de aanroep te begrijpen, kan de mogelijke kosten verhogen zonder het onderliggende probleem op te lossen. Controleer de actuele waarden en onderteken alleen als je de transactie begrijpt.

Deze uitleg behandelt het standaardtransactiepad op Ethereum mainnet. Een layer 2 of andere chain kan aparte datakosten tonen, een ander fee-asset gebruiken of de kosten anders berekenen. Pas de Ethereum-formule niet toe op een ander netwerk zonder de documentatie ervan te raadplegen. Zie voor het bestemmingsnetwerk en adres de controlelijst voor cryptotransfers; voor de aparte toestemming waarmee een contract tokens mag gebruiken, zie de gids over tokengoedkeuringen.